Translation and adaptation of English song lyrics into Turkish between 1965 - 1980: Analysis within the framework of Polysystem Theory and song translation strategies
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: DAMLA KALEŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYMİL DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şarkı çevirisi, yabancı şarkı sözlerinin, orijinal halinin ritim ve melodisinin korunarak erek dile çevrilmesi ve uyarlanmasına işaret eden geniş kapsamlı bir terim olup çeviribilim çalışmalarında son zamanlarda ele alınan bir konu alanıdır. Şarkı çevirileri ve uyarlamaları, hedef toplumun sosyokültürel yaşamının çeşitli yönlerinde değişiklikleri beraberinde getirir. Bu durum, Türkiye bağlamında da izlenmektedir. Bu sebeple, bu çalışmada 1965-80 yılları arasındaki İngilizce şarkıların Türkçe'ye çeviri ve uyarlamalarının, Türk müzik sistemini sosyokültürel açıdan nasıl etkilediği ve bu çeviri ve uyarlamaların nasıl yapıldığı nicel ve nitel açıdan araştırılmıştır. Bu amaçla, seçilen İngilizce şarkılar makro ve mikro düzeyde incelenmiştir. Makro düzeyde, bu şarkıların çeviri ve uyarlamaları Çoğuldizge Kuramı çerçevesinde ele alınmış, pop müziğin Türk müzik sistemine yeni bir tür olarak girişi ve o dönemde Türkiye'deki müzik, sosyokültürel bağlamda bir sistem olarak değerlendirilmiştir. Mikro düzeyde ise, seçili şarkıların çeviri ve uyarlamaları daha ayrıntılı olarak Low'un şarkı çevirisi kategorileri ve beş ilkesi doğrultusunda çalışılmıştır. Mikro analiz, nitel ve nicel analizden oluşmaktadır. Bu aşamada, seçilmiş 35 şarkı sözü Low'un uyarlama, çeviri ve yerine koyma kategorileri çerçevesinde incelenmiştir. Nitel analiz kapsamında, 10 şarkı sözünde saptanan stratejilere ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Nicel analiz kapsamında, 35 şarkı sözünün incelenmesinden elde edilen veriler şekil ve tablolar halinde sunularak, bu yıllar arasındaki şarkı çeviri ve uyarlamalarındaki genel eğilimler ortaya konulmuştur. Nitel analiz sonuçları da, pop müzik türünün Türk müzik sistemine girişini sağlayan şarkı çevirisi stratejilerine ışık tutmuştur. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, Türkiye'de İngilizce şarkıların çeviri ve uyarlamalarının sayısında 1965-80 yılları arasında artış olduğunu; bu durumun, müzik sisteminde değişikliklere neden olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda, İngilizce şarkıların sözü edilen yıllar arasında Türkçeye aktarılmasında en çok kullanılan eğilimin, uyarlama stratejisi olduğunu; bunu, yerine koyma ve çeviri stratejilerinin izlediğini ve pop müziğin, Türk müzik sistemine yeni bir tür olarak girerek Türk insanının yaşamını etkilediğini ortaya koymuştur.