Dil ilişkileri bağlamında Kaşkayca ve Farsça

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUTA BAGHIROVA

Danışman: Emine Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkçe ve Farsça konuşan topluluklar arasında yüzyıllardır devam eden ilişki bu topluluklar arasındaki kültürel, sosyal ve dilsel gelişmelerde çok önemli bir etkiye sahiptir. Kaşkayca, İran'ın merkez ve güneyindeki büyük şehirlerde, kasaba ve köylerde konuşulan Türk dilidir. Yazı dili olmayan Kaşkayca Eski Türkçede yer alan bazı sesleri, sözcükleri ve biçimbirimleri korumaktadır. Fakat bulunduğu coğrafyada Türk dilli olmayan topluluklarla uzun süren temaslar sonucu ve İran'daki dil politikasından dolayı kullanım alanı her geçen gün daralmaktadır. Farsçadan kopyalanan çok sayıda birim Kaşkayca farklı dilsel değişmelere neden olmaktadır. Farklı toplumsal nedenlerden dolayı Eski Kaşkay İl yapısına göre beş büyük grubun konuşmasının Farsçadan etkilenme derecesinin farklı düzeylerde olduğu görülmekte ve dilsel açıdan çeşitlilik göstermektedir. Bu çalışmada kullanılan veriler hem sosyal hem de yapısal özellikler göz ardı edilmeksizin değerlendirilmiştir. Farsçanın Kaşkayca üzerindeki yoğun etkisi hem toplumsal hem de yapısal açıdan ele alınmıştır. Farsça Kaşkayca dil ilişkilerinin yapısal özellikleri Lars Johanson'un kod kopyalama modeline göre incelenmiştir. Toplumsal ve siyasi nedenlerden dolayı Kaşkaycanın Farsçadan yoğun etkilendiği ve farklı dil düzeylerinde dil kopyalamalarına sebep olduğu tespit edilmiştir.