Farklı sosyoekonomik düzeye sahip ilkokul çağı çocuklarda ailenin beslenme tutum ve davranışlarının çocuğun beslenme durumuna etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL ERDEM
Danışman: Hülya Gökmen Özel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, sosyoekonomik durumu farklı olan ailelerin çocuklarının vücut ağırlığı ve yeme davranışları ile ilgili tutumlarını ve davranışlarını saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 23-56 yaş arasındaki 441'i (% 69.8) kadın ve 191'i (% 30.2) erkek olmak üzere toplam 632 ebeveyn katılmıştır. Ebeveynlere sosyodemografik özellikleri, çocuk besleme anketi (child feedig questionnaire - CFQ) ve yaşam doyum ölçeğini içeren anket uygulanmıştır. Farklı sosyoekonomik düzeydeki ilkokullardan çalışmaya katılan çocukların 333'ü kız ve 299'u erkek olmak üzere 632 çocuğun antropometrik ölçümleri alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda, kız çocuklarından şişman olanların %25'i düşük sosyoekonomik durumda (DSED), %56.3'ü orta sosyoekonomik durumda (OSED) ve %18.8'i yüksek sosyoekonomik durumdadır (YSED). Erkek çocukların ise %10.5'i DSED'da, %52.6'sı OSED'da ve %36.8'i YSED'dadır. Çocuklarda bodurluk oranı en yüksek DSED'daki ve en düşük YSED'daki çocuklarda görülmüştür. Çalışmaya katılan ebeveynlerde çocuk besleme anketi (child feedig questionnaire - CFQ)'nin alt faktörlerinden olan "algılanan sorumluluk" ve "izlem"de en yüksek puan ortalaması olduğu bulunmuştur. "Kısıtlama" ve "yeme baskısı" alt ölçeği en yüksek DSED'da kız çocuğu olan ebeveynlerde ve YSED'da erkek çocuğu olan ebeveynlerde bulunmuştur. DSED'daki ve OSED'daki kız çocukların BKİ değerleri ile ebeveynlerin BKİ değerleri arasında pozitif yönde korelasyon vardır. OSED'daki erkek çocukların ve ile ebeveynlerin BKİ değerleri arasında pozitif yönde korelasyon bulunmuştur. Erkek çocukların yaşa göre BKİ değerleri arttıkça DSED'daki ebeveynlerin "algılanan ebeveyn ağırlığı", "algılanan çocuk ağırlığı" davranışı artmakta ve "kısıtlama" davranışı azalmaktadır. OSED'daki erkek çocuğu olan ebeveynlerin ise "algılanan ebeveyn ağırlığı" ve "kısıtlama" davranışı artmaktadır. YSED'daki ebeveyenlerde ise yaşa göre BKİ değerleri arttıkça ebeveynlerin "algılanan çocuk ağırlığı" alt faktör ortalaması da artmaktadır. DSED'daki kız çocukların yaşa göre BKİ değerleri arttıkça ebeveynlerin "algılanan ebeveyn ağırlığı" alt ölçeğin ortalaması artmakta ve "yeme baskısı" davranışının alt ölçeğinin ortalaması azalmaktadır. OSED ve YSED'daki kız çocukların yaşa göre BKİ değerleri ile ebeveynlerin "algılanan ebeveyn ağırlığı" ve "algılanan çocuk ağırlığı" arasında pozitif anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ancak yaşa göre BKİ değerleri ile OSED'daki ebeveynlerin "izlem" davranışı ve YSED'daki ebeveynlerin "yeme baskısı" davranışları arasında negatif anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ebeveynlerde "çocuk ağırlığı hakkında ilgi artarken", DSED, OSED'daki ve YSED'daki ebeveynlerin "algılanan sorumluluk", "kısıtlama", "yeme baskısı" ve " izleme" davranışı da artmaktadır. Ebeveynlere belli aralıklarla sağlıklı yemek pişirme, sağlıklı besin tüketimi, çocuk beslenmesi konusunda eğitimler verilmesi gerekir.