Havza sürdürülebilirlik indeksinin Türkiye'de uygulanması: Ergene havzası örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANER GÖK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SELİM LATİF SANİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ergene Havzası Türkiye'nin Kuzeybatısında yer alan, sınır aşan özelliğe sahip bir havzadır. Havza alanı 1.448.812 ha'dır ve 2012 yılı nüfusu 1.592.855 kişidir. Nüfusun büyük çoğunluğunun evsel atıksuyu arıtılmadan alıcı ortama deşarj edilmektedir. Ergene havzası sanayi bakımından Türkiye'nin en önemli havzalarından biridir. 2000'den fazla sanayi tesisi bu havzada yer almaktadır. Sanayinin yanında Ergene Havzası tarım bakımından da çok önemli bir konumda bulunmaktadır. Bölge Türkiye ayçiçeği üretiminin %61'ini, pirinç üretiminin %54'ünü, buğday üretiminin de %12'sini karşılamaktadır. Tüm bu üretim faaliyetleri Ergene Havzası'nda baskıya yol açmakta ve çevre kirliliğine sebep olmaktadır. Ergene Havzası Türkiye'nin en kirli havzalarının başında gelmektedir. Bu çalışmada, Chavez ve Alipaz tarafından geliştirilen Havza Sürdürülebilirlik İndeksi ile Ergene Havzası özelinde, sürdürülebilir bütünleşik su kaynakları yönetiminin mevcut durumu ve 2008-2012 yılları arasındaki gelişim durumu irdelenmiş, eksikliklerin ve iyi gelişmelerin neler olduğu tespit edilmiş ve indeksin Türkiye'deki kullanımını kolaylaştıracak yöntemler tartışılmıştır. Bununla birlikte, Havza Sürdürülebilirlik indeksine farklı katsayılar verilerek indeksteki değişimler tartışılmış ve mevcut durum ile 2008-2012 yılları arasındaki değişimi temsil eden HSI indikatörleri ile skor hesaplamaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda, HSI skoru 0.70, ağırlıklı skor 0.67, mevcut durum skoru 0.38 ve gelişim skoru 0.69 olarak hesaplanmıştır. Tüm skorlar değerlendiğinde havzanın 2008-2012 yılları arasında HSI değerlendirmesi ile orta derecede başarılı olduğu bulunmuştur. Ayrıca bu tez çalışmasında gelecek dönem projeksiyonu yapılarak, gelecek dönemdeki olası değişimler irdelenmiştir. Bu tezle Türkiye'de bir havzanın yönetiminin sürdürülebilirliği değerlendirilerek, indeksin sürdürülebilirliği değerlendirmekteki etkinliği kritik edilmiştir.