Stres veren yaşam olayları karşısında bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin depresyon ve kaygı düzeyini belirlemedeki rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE ATAMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İHSAN DAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin stres veren yaşam olayları karşısında kullandıkları bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve bilişsel başa çıkma tarzları ile depresyon ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla öncelikle, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapıldığı ön çalışma örneklemi Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde okuyan 203 üniversite öğrencisinden, ana çalışma örneklemi ise aynı üniversiteden 215 öğrencinin daha ön çalışma örneklemine eklenmesiyle toplam 418 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların 211'i kadın (%50.5), 207'si erkektir (%49.5). Ön çalışma ve ana çalışma örnekleminde Demografik Bilgi Formu, Yaşam Olayları Listesi, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Yolları Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Durumluk Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır.Yapılan analizlerde BDDÖ'nün tüm test ve alt ölçeklerinin iç tutarlılıklarının tatmin edici düzeyde olduğu görülmüştür. BDDÖ'ye uygulanan faktör analizinde orijinal yapıya uygun olarak ölçeğin 9 faktörlü yapısı korunmaya çalışılmıştır. Ölçeğin 9 alt boyutu vardır: ?Plan yapmaya tekrar odaklanma?, ?Olumlu tekrar değerlendirme?, ?Olayın değerini azaltma?, ?Diğerlerini suçlama?, ?Olumlu yeniden odaklanma?, ?Felaketleştirme?, ?Ruminasyon? , ?Kendini suçlama?, ?Kabul etme?. Uyumlu ve uyumsuz stratejiler olarak değerlendirilen bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ?Kendine güvenli yaklaşım?, ?İyimser yaklaşım?, ?Çaresiz yaklaşım?, ?Boyun eğici yaklaşım? ve ?Sosyal destek arama? olarak belirlenen bilişsel başa çıkma yollarıyla aralarında nasıl bir ilişki olduğunu görmek için yapılan analizler sonucu, ?Etkili? ve ?Etkisiz? yöntemler olarak her iki ölçeğe ait alt boyutların örtüştüğü gözlenmiştir.Yapılan regresyon analizlerine göre, depresyon ve kaygıyı bilişsel başa çıkma yollarından ?çaresiz yaklaşım?, ?kendine güvenli yaklaşım? ve ?iyimser yaklaşım?ın açıkladığı görülmüştür. Bunun yanında, ?kabul? ve ?olumlu yeniden odaklanma? bilişsel duygu düzenleme stratejileri depresyondaki azalmayı, ?ruminasyon? ve ?felaketleştirme? bilişsel duygu düzenleme stratejileri kaygıdaki artışı açıklamaktadır. Kabul stratejisi, depresyon düzeyinde olduğu gibi kaygı düzeyindeki azalmayı da açıklamıştır. Cinsiyete göre bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kullanımının nasıl farklılaştığını görmek için yapılan analizler sonucu, ruminasyon ve olayın değerini azaltma stratejilerinin kadınlar tarafından daha çok kullanıldığı görülmüştür. Araştırmanın bulguları ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.