Türkiye'deki katı atık deponi alanlarında oluşan gazın çevresel ve ekonomik açıdan incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ORHAN SOLAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TÜRKAY ONACAK
Özet:Günümüzdeki hızlı nüfus artışı, kentleşme ve teknolojik gelişmeler sonucunda, katı atık miktarlarında önemli oranda artış gözlemlenmektedir. Oluşan katı atıkların çevre için olumsuz etkilerinin önlenmesi amacıyla, mevzuatta belirlenen standartlara uygun şekilde bertaraf edilmeleri gerekmektedir. Bu amaçla, ülkemizde ve dünyada ağırlıklı olarak uygulanan yöntem katı atıkların düzenli depolanması yöntemidir. Depolama sahalarında depolanan atıkların zamanla stabilize olması sırasında, atıkların içinde bulunan organik maddelerin biyokimyasal olarak ayrışması sonucu enerji kapasitesi yüksek depo gazı oluşmaktadır. Son yıllarda enerji talebinin artması sebebiyle, Dünya genelinde depolama sahalarında oluşan depo gazının yönetiminde depo gazından enerji temini ile ilgili çalışmalarda artış görülmektedir. Katı atık depolama alanlarında oluşan depo gazının çevresel olumsuz etkilerinin yanında bileşimindeki yüksek orandaki metan içeriğinden dolayı önemli ölçüde sera gazı etkisi bulunmaktadır. Bu sebeple oluşan gazın kontrolü sera gazı emisyonlarının azaltımı açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı verileri kullanılarak 2006 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli Ulusal Sera Gazı Envanterleri Hazırlama Rehberine göre ülkemizde evsel nitelikli katı atık depolama alanlarında oluşan metan gazı miktarı hesaplanmıştır. Çalışma neticesinde, ülkemizde 2015 yılı için evsel nitelikli atık depolama sahalarında oluşan metan gazı miktarının 738.000 ton olduğu ve bu değerin her yıl artarak 2030 yılında 1.025.000 ton değerine ulaşacağı hesaplanmıştır. Söz konusu metan üretimi hesaplandıktan sonra, elde edilen sonuçlar Amerika Birleşik Devletleri'nin Çevre Koruma Ajansı Kuruluşu olan EPA'nın (Environmental Protection Agency) Katı Atık Depolama Sahası Metan Yardım Programı (Landfill Methane Outreach Program) altında evsel nitelikli katı atık depolama sahalarında oluşan depo gazından enerji temini sağlayan projelerin sera gazı emisyon azaltımının, çevresel faydaların ve enerji üretiminin hesaplanması amacıyla geliştirdiği model kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre 2015 yılı için 370,47 MW olarak hesaplanan elektrik üretim potansiyeli 2030 yılında 514,54 MW olarak belirlenmiştir. Yıllara göre artış eğilimi sera gazı emisyon azaltımı miktarlarında da görülmektedir. 2015 yılı için yaklaşık 20,1 Milyon ton CO2 eşdeğeri olarak belirlenen sera gazı emisyon azaltımı potansiyeli 2030 yılında yaklaşık 27,9 Milyon ton CO2 eşdeğeri miktarı olarak hesaplanmıştır. Daha sonra, yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen elektriğin satın alım bedellerine ilişkin olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan alınan verilerle söz konusu elektrik üretim potansiyelinin finansal karşılığı hesaplanmıştır. Buna göre üretilen elektriğin satışından 2015 yılı için elde edilebilecek finansal gelir yaklaşık 394 Milyon Amerikan Doları olup 2030 yılı için bu değer yaklaşık 547,5 Milyon Amerikan Doları olarak belirlenmiştir.