Egzojen obesitesi olan çocuklarda Bisfenol A maruziyeti ve idrar Bisfenol A düzeyleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi (Türkçe), Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ELLİALTI
Danışman: Kadriye Yurdakök
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşamımızınher döneminde sıklıkla karşılaşabileceğimiz ve hiç düşünmedenkullandığımız pek çok eşyanın aslında ?endokrin sistemimizin dengesinibozarak? morbidite ve mortaliteye neden olan çok çeşitli kimyasal maddeleriçerdiği bilinmektedir. Bunlardan biri ilk kez 1891 yılında plastik yapımında(polikarbonat-plastik) kullanılmak üzere üretilen ama aynı zamanda birendokrin bozucu olduğu da gösterilen, içinde iki fenol grubu bulunan BisfenolA (BPA), 2,2-bis (4-hidroksifenil) propandır. BPA, plastik su ve yiyecekkaplarında, biberonlarda, diş tedavisinde, naylon, polyester ve PVCyapımında, konserve kutularının iç kısmında bulunan kaplamalarda, evdekullanılan elektronik malzemelerde ve günlük kullandığımız daha pek çokeşyada bulunmaktadır. Oral yolla, inhalasyon yoluyla ve ciltten devücudumuza girebilen BPA, sentetik östrojen yapısında bir kimyasalmaddedir. Son yıllarda başta çocuklar olmak üzere tüm yaş gruplarındaartmakta olan egzojen obesite ile endokrin bozucu kimyasal maddeleredüşük dozlarda kronik maruz kalınması arasında ilişki olduğunu düşündürençalışmalar dikkati çekmektedir. Bunlar arasında fitoöstrojenler ve fitalatlarınyanı sıra BPA'nın da yer aldığı görülmektedir. Bununla birlikte obesçocuklarda çevresel BPA maruziyetinin araştırıldığı bir çalışmayarastlanmamıştır. Bu çalışmada puberteye girmemiş, herhangi bir ilaçkullanmayan ve/veya kronik bir hastalığı olmayan egzojen obes çocuklardaBPA maruziyetinin araştırılması ve kontrol grubuyla karşılaştırılmasıamaçlanmıştır. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı ÇocukHastanesi'ne Mayıs-Kasım 2010 tarihleri arasında başvuran ve egzojenobesite tanısı alan 63 prepubertal çocuk ile altta yatan önemli bir hastalığıolmayan benzer yaşlarda 34 kontrol vakası alınmıştır. Tüm vakalara BPAmaruziyetini tespit etmeye yönelik anket uygulanmıştır. Bu vakaların idrarörneklerinde LC-MS/MS (high-performance liquid chromatography coupled with tandem mass spectrometry) yöntemiyle Bisfenol A düzeyleri çalışıldı. Buçalışmada hem idrar BPA (?g/l) düzeyleri hem de idrar kreatininlestandardize edilmiş BPA/kreatinin (?g/g) düzeylerine bakıldı. Ortalama idrarBPA düzeyleri obes grupta kontrol grubuna göre yüksekti (18.4±12.3 ?g/l ve6.0±4.6 ?g/l, p=0.0001; 34.0±33.0 ?g/g ve 10.3±9.2 ?g/g, p=0.0001). Obesgrupta yaş grubu küçüldükçe idrar BPA/kreatinin düzeyleri daha da yüksekbulundu (p=0.003). Metabolik sendromu olan obes vakalarda idrar BPAdüzeyleri metabolik sendromu olmayan gruba göre daha yüksekti (23.3±12.5?g/l ve 14.6±10.8 ?g/l, p=0.001; 46.0±39.4 ?g/g ve 25.0±24.2 ?g/g, p=0.004).Anket çalışması ile araştırılan, Bisfenol A içerebilecek bazı çevresel ajanlarile temasın, obes hasta grubunun idrar BPA düzeyine anlamlı etkisininsadece bebeklik döneminde plastik su içme kabı kullanımı durumundaolduğu görüldü (p=0.010). Ayrıca bebekliğinde 6 aydan kısa süreli anne sütüalan obes çocukların metabolik sendromu olanlarda idrar BPA düzeylerimetabolik sendrom olmayanlara göre daha yüksekti (54.5±45.3 ?g/g ve20.2±11.6 ?g/g, p=0.010). Diğer muhtemel etkilenim yollarının çoğunun obesçocuklarda etkilemediği halde kontrol grubunun idrar BPA düzeyini anlamlıbir şekilde etkilediği görüldü. Sonuç olarak obes grubun idrar BPA düzeylerikontrol grubuna göre daha yüksekti. Obes grup içinde de metaboliksendromu olanlarda olmayanlara göre idrar BPA düzeyleri daha yüksekti.Obes grupta erken bebeklik döneminde plastik su içme kabı kullanmış gruptaidrar BPA düzeyleri daha yüksekti. Erken bebeklik döneminde <6 ay annesütü alan ve metabolik sendromu olan grupta da idrar BPA düzeyi yüksekti.Bütün bu bulgular BPA'nın obesite ve metabolik sendromla ilişkiliolabileceğini ve bu ilişkinin sadece akut temasla değil, erken bebekliktenbaşlayarak uzun süreli kronik bir maruziyetle ilişkili olabileceğinidüşündürmektedir.Anahtar kelimeler: Egzojen obesite, Çocukluk, Endokrin bozucular, BisfenolA etkilenimi