Topluluk güçlenmesi ve eko-sosyal hizmet bağlamında Kırklareli termik santral karşıtı çevre hareketinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİBEL VURKUN ÇAVDAR

Danışman: Reyhan Atasü Topcuoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, yerel çevre mücadelelerinde sosyal hizmet mesleğinin makro uygulama yoluyla nasıl katkı sunabileceğini eko-sosyal hizmet ve topluluk güçlenmesi bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede araştırma, Kırklareli ili Merkez ilçesine bağlı Dokuzhöyük Köyü'nde 2018 yılında yapılması planlanan kömürlü termik santral projesine karşı yürütülen çevre mücadelesini incelemektedir. Nitel araştırma yönteminde ve bir durum çalışması olarak tasarlanan araştırma kapsamında, termik santral projesine karşı mücadele yürüten yöre halkı ile mücadeleye örgütlü yapılar içinde destek veren anahtar bilgi sağlayıcı aktörlerin deneyimlerine odaklanılmıştır. Dokuzhöyük ve çevre yerleşimlerde yaşayan 17 katılımcı ve mücadeleyi destekleyen anahtar bilgi sağlayıcı 9 aktörle yapılan derinlemesine görüşmeler, mücadele sürecinde yaşanan deneyimlerin ve mücadele sonrasında ortaya çıkan değişimlerin anlaşılması amacıyla topluluk güçlenmesi çerçevesinde analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular "Örgütlenme Sürecinde Katılımın İtici Güçleri", "Örgütlenme Stratejileri", "Sosyal Eylem Stratejileri" ve "Mücadelenin Ötesi: Topluluk Güçlenmesi Bağlamında Değişimler" olmak üzere dört ana temada sunulmuştur. Bulgular, Dokuzhöyük'teki çevre mücadelesinin çatışmalı ve zorlayıcı yönlerinin yanı sıra topluluğu güçlendiren süreç ve sonuçları da içerdiğini göstermektedir. Bu bağlamda, yerel dinamikleri dikkate alan örgütlenme ve sosyal eylem stratejileri uygun katalizörler aracılığıyla uygulandığında, toplulukların en karmaşık bürokratik ve politik süreçlerle bile baş edebilecek bir kapasite geliştirebildiği ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda, yerel çevre mücadeleleri bağlamında makro sosyal hizmet uygulamalarına ilişkin çıkarımlarda bulunulmuş ve güçlenme temelli uygulamalara yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir.