Yahşihan (Kırıkkale) bölgesindeki sedimanter birimlerin mineralojik ve jeokimyasal özellikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜL UYANIK SÖNMEZ
Danışman: Abidin Temel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yahşihan (Kırıkkale) sedimanter havzasında, Üst Kretase- Pliyosen yaşlı sedimanter ve magmatik birimler yer almaktadır. Bu tez kapsamında incelenen birimler, Karadağ formasyonu, Samanlık formasyonu, Çiçekdağ formasyonu, Orta Anadolu Granitoyitleri, Kuşkayatepe Kireçtaşı Olistoliti, Dizilitaşlar formasyonu, Çayraz formasyonu ve İncik formasyonudur. Birimlerden alınan örneklerin mineralojik bileşimleri, X-ışını kırınım analizlerine göre; mika, kil, kalsit, dolomit, kuvars, feldispat, jips, analsim, serpantin ve kaolinit minerallerinden oluşmaktadır. Zeolit minerallerinden tez sahasında sadece analsim belirlenmiş ve analsimlerin gözenek suyundan itibaren ikincil oluşum oldukları; en yaygın kil minerallerinden, İllit ve kloritin muhtemelen detritik kökenli olduğu, simektitin ise volkaniklastik malzemenin hidrolizi sunucu oluştuğu düşünülmektedir. Korensit oluşumlarının ise hidrotermal korensit olduğu sonucuna varılmıştır. Jeokimyasal analiz verileri ile, inceleme alanındaki sedimanter birimlerin, provenansa ilişkin yorumlamalarında; homojen bir kaynaktan türemediklerini göstermekte ve büyük oranda felsik magmatik, belirli bir oranda da mafik kökene işaret etmektedir. Th-Sc-Zr/10 tektonik ortam ayırtman diyagramı, örneklerin önemli bir kısmının okyanusal ada-yayı bölgesine düştüklerini göstermektedir. U/Th ve Ni/Co element oranları, çalışma alanında genel olarak oksik paleo-ortam koşullarının egemen olduğunu göstermekle birlikte, Dizilitaşlar ve İncik formasyonlarının çökeliminde, anoksik ve suboksik paleo-ortam koşulları egemendir. Dizilitaşlar ve İncik formasyonları için indirgen paleo-ortam koşullarının var olduğu bulgusu, Dizilitaşlar formasyonunda SEM görüntülerindeki organik madde oluşumunlarının varlığı ile de desteklenmektedir. Paleoiklim koşulları bakımından, hem nemli hem de kurak mevsimler çalışma alanı için belirgindir. Anahtar Kelimeler: Yahşihan, Ankara, mineraloji, jeokimya, analsim, kil, korensit, provenans, paleoiklim