Öğretmen adaylarına çevre bilinci kazandırmada çevre dostu birey etkinlik paketi'nin etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVCAN CANDAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SİNAN ERTEN
Özet:Bu çalışmada, öğretmen adaylarına çevre bilinci kazandırmayı, gelecekteki öğrencileri için çevre dostu örnek bir öğretmen olmalarını sağlamayı amaçlayarak geliştirilmiş Çevre Dostu Birey Etkinlik Paketi (ÇEDBEP)'nin etkililiği ve ÇEDBEP'e ilişkin katılımcı görüşleri araştırılmıştır. Araştırma 2014-2015 eğitim-öğretim yılı güz döneminde bir devlet üniversitesinde Çevre Eğitimi Dersi'ni alan, 75 deney grubu, 73 kontrol grubu olmak üzere toplam 148 Sınıf Öğretmenliği 4. Sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma karma yöntem araştırma desenindedir. Nicel araştırma desenlerinden ön-test-son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgu bilim) araştırma deseni eş zamanlı olarak yürütülmüştür. Nitel verilerin elde edilmesinde deney grubunda yer alan 10 öğrencinin görüşlerine başvurulmuştur. Çalışmada Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ)'yle elde edilen nicel veriler SPSS 20.0 ile, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve görüşmeler ile elde edilen veriler ise Nvivo 9 nitel analiz programı ile tümevarımcı bir yaklaşımla çözümlenmiştir. Deney ve kontrol grupları ön-test-son-test puanları bağımsız gruplar t-testi ile, deney grubunda yapılan uygulamanın etkiliğinin ön-test ve son-test puanlarından hareketle yordanmasında bağımlı gruplar t test, deney ve kontrol grupları son-test puanları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ise ANCOVA kullanılmıştır. Kovaryans analizinde ön-test puanları ortak değişken olarak kovaryent atanmıştır. Çalışmanın nitel verileri içerik analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda deney grubu ÇBÖ ön-test-son-test puanları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Deney ve kontrol grupları ÇBÖ ön-test puanları kovaryant değişken olarak atanarak, son-test puanları karşılaştırıldığında ise deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Görüşüne başvurulan öğretmen adaylarının uygulama öncesi ve sonrasında çevre, çevre sorunu, gelecekteki çevre sorunları, çevre dostu bireye ilişkin bilgileri sorgulanmış ve uygulama sonrası ÇEDBEP'e ilişkin görüşleri alınmıştır. Uygulama öncesi katılımcıların çevreye ilişkin bilgi eksiklikleri, çevre sorunlarında insanın rolünün göz ardı edildiği, gelecekteki olası çevre sorunları ile ilgili gerçekçi tahminlerde bulunamadıkları ve çevre dostu birey olma gerekliliklerini bilmedikleri tespit edilmiştir. ÇEDBEP ile verilen çevre eğitimi sonrası katılımcılar, çevre ile ilgili ekolojik bilgilere hakim, bu bilgilerden hareketle çevre sorunlarını ve nedenlerini tanımlayabilen, gelecekte çevrenin durumunun insan davranışlarına bağlı olarak değişeceğini fark eden, çevreyi sevme ve geleceğinden endişe etme gibi olumlu tutum gösteren, çevre dostu bireyi tanımlayan bulgulardan hareketle; çevre dostu örnek öğretmenler yetiştirmeyi hedefleyen ÇEDBEP'in hedefini gerçekleştirmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çevre Bilinci geliştirebilmeye yönelik olarak yapılacak alternatif etkinlik ve uygulamalara ilişkin öneriler sunulmuştur.