Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik tepkilerinin nitel bir analizi (Kars ili ilköğretim okulları örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU KARAHANCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ALİ EKBER ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik tepkilerini analiz etmektir. Bu temel amaç doğrultusunda, sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik tepkilerinin; cinsiyet, yaş, kıdem ve öğretmenlik mesleği eğitiminin alındığı kurumun niteliği gibi kişisel özellikler ile sınıf düzeyi ve okulun yapısı ve özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Araştırma, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Kars ili merkezinden uç örneklem yöntemi ile seçilen iki ilköğretim okulundan 9u erkek, 5i kadın toplam 14 sınıf öğretmeni ve 120 ilköğretim öğrencisi (1.,2.,3.,4. ve 5.sınıf) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler yüzyüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, araştırma kapsamındaki her iki okulda da düşük düzeyde istenmeyen davranışların sıklıkla görüldüğü ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik sınıf öğretmenlerinin çoğunlukla düşük düzeyde tepkiler verdikleri; ancak bazı öğretmenlerin geleneksel yaklaşımla bu davranışlara aşırı tepkiler verdikleri ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik en çok sözel uyarı, açıklama yapma ve görmezden gelme tepkilerini, en az rehberlik hizmetlerinden yararlanma, küme/grup çalışması, anlatım şeklini değiştirme tepkilerini verdikleri ortaya çıkmıştır. Düşük düzeyde istenmeyen davranışlara yönelik çok talep edilen okulda düşük düzeyde tepkilerin daha fazla verildiği belirlenmiştir. Az talep edilen okulda ise, daha gelenekselci bir sınıf yönetimi anlayışı içinde ceza gibi yüksek düzeyde tepkilerin verildiği ve dayak atma, bağırma, gözdağı verme gibi etik dışı davranışlarda bulunulduğu belirlenmiştir. Yanı sıra öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda, öğretmenlerin en çok sözle uyarma ve kızma, bağırma, görmezden gelme, söz hakkı vermeme tepkilerini; ?göz kontağı, derse dikkatini çekme, nasihat verme, mizahtan yararlanma ve kural hatırlatma tepkilerini ise en az verdikleri ortaya çıkmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik tepkileri, onların cinsiyetlerine, okuttukları sınıf düzeylerine ve öğretmenlik mesleği eğitiminin alındığı kurumun niteliğine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Bununla birlikte, sınıf öğretmenlerinin öğrencilerin düşük düzeyde istenmeyen davranışlarına yönelik tepkilerinin, onların yaşına, mesleki kıdemine, sınıflarındaki öğrenci sayısına ve okulların yapı ve özelliklerine göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir.