Yerüstü madenciliğinde kullanılan partikül madde emisyon faktörlerinin Türkiye ve uluslararası uygulamalarla değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL ÇOBAN BEŞİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLEN GÜLLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşletilebilir bir maden yatağının tasarımlara uygun olarak yer yüzeyinden çıkarılması ve işlenmesini kapsayan yerüstü madenciliği faaliyetleri sırasında atmosfere bir miktar toz emisyonu gerçekleşmektedir. Çevresel etkilerinin yanı sıra, insan sağlığı, iş güvenliği ve operasyonel yönden risk oluşturan toz emisyonunun madenciliğin hazırlık aşamasında değerlendirilmesi ve emisyonun önlenmesi konusunda en iyi teknolojiye uygun önlemlerin geliştirilmesi gerekmektedir. Yerüstü madenciliği faaliyetlerinden kaynaklanan toz emisyon miktarının belirlenmesinde, ölçüm yöntemlerinin kullanılamadığı durumlarda emisyon faktörleri ile hesaplama yöntemine başvurulmaktadır. Malzeme miktarı ile atmosfere yayılan kaçak toz miktarı arasındaki ilişkinin karakteristik değeri olan emisyon faktörleri mevzuat ve düzenlemeler çerçevesinde belirlenmiştir. Ulusal mevzuatta "taş çıkarma, kırma ve sınıflandırma tesisleri" için belirlenen emisyon faktörleri sayısal olarak belirtilmiş olup Türkiye'deki birbirinden farklı pek çok yerüstü maden işletmesinin çevresel etki değerlendirme çalışmalarına dahil edilmektedir. Ancak madencilik faaliyetleri oldukça çeşitli olduğundan üretilen/işlenen malzeme özellikleri, madencilik yöntemi, operasyonel-işleme faaliyetlerinin yanı sıra atmosferik koşullar gibi maden sahaları karakteristik özelikleri, tüm madenler için geçerli olacak toz emisyonu hesaplamalarında göz önüne alınmalıdır. Özellikle hava kalitesi modellemesi hesaplamalarında kullanılan toz miktarlarının daha hassas ve gerçeğe yakın emisyon değerlerini temsil edebilmesi amacıyla uluslararası düzenlemelerde belirlenen, faaliyet karakteristiğine ait parametrelerin de dikkate alındığı emisyon faktörleri formülleri bu tez çalışması kapsamında araştırılmış ve sunulmuştur. Ulusal mevzuatta ve diğer ülkelerde belirlenen emisyon faktörü formüllerinin bir yerüstü maden modeli üzerinde ortaya koyduğu tahmini emisyon miktarları bu çalışma kapsamında karşılaştırılmış ve Türkiye için hesaplanan emisyon değerlerinin diğer ülkelere göre önemli derecede farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca, belirlenen bu değerler üzerinde hava kalitesi modellemesi yapılmış ve yer seviyesi konsantrasyonlarının dağılımları sınır değerler açısından değerlendirilmiştir.