Patlayıcı Madde Yüklü İnsansız Hava Aracı Saldırılarında Tercih Edilen Patlayıcıların Patlama Öncesi/Sonrası Kimyasal Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adli Bilimler A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN ÇETİNKAYA
Danışman: Nuray Şatıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hayatın her alanında olduğu gibi ulusal ve uluslararası güvenlik alanlarında da gelişen teknolojinin etkilerini görmek kaçınılmaz bir durumdur. Özellikle havacılık sektöründeki hızlı gelişim ve değişimler insansız sistemlere olan ilgiyi artırmış ve bu da terör örgütleri ile Devlet Dışı Silahlı Aktörlerin (DDSA) bu kabiliyeti kazanmaya yönelik merakını artırmıştır. İnsansız Hava Aracı Sistemlerinin (İHAS) suç ve terör örgütlerince keşif ve gözetleme yapmak, top atışlarını hedefe yönlendirmek ve el yapımı patlayıcı madde (EYP) ile tadil ederek saldırı girişimlerinde bulunmak maksadıyla tercih edildikleri kayda geçmiştir. Milli güvenliğimizi tehdit eden bu gelişmeler, gerçekleşmiş veya gerçekleşebilecek saldırıların aydınlatılması açısından kriminal birimlere yeni inceleme ve analiz yöntemleri kazanımını zorunlu kılmıştır. İHA'larla yapılan saldırılar sonrası patlayıcı maddelerin varlığının ve özellikle patlama sonrası tespitinin zor olduğu bilinmektedir. Bu tez çalışması kapsamında LC/MS-MS ile 11 farklı patlayıcı maddenin bir arada kalitatif analizi için yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Çalışma süresince, Atmosferik Basınçta Kimyasal İyonizasyon (APCI) yöntemi seçilerek, çoklu reaksiyon izleme modunda (MRM, Multiple Reaction Monitoring) negatif iyonlar izlenmiştir. Kromatografik kolonda patlayıcı maddelerin ayrılması ve tayini 11 dk gibi kısa bir sürede gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında RDX ve TNT'ye ait sonuçlar verilmiş olup, RDX için alıkonma zamanı 8.2 dk, TNT için 9.7 dk olarak belirlenmiştir. Geliştirilen yöntem ile olay yerinden alınan iki farklı numune analiz edilmiştir. Bu numunelerin birincisi, saldırı amaçlı kullanılmış patlayıcı yüklü İHA üzerinden alınan numune, diğeri ise kontrollü bir şekilde düşürülen İHA'nın patlaması sonucu patlama çukurundan alınan toprak numunesidir. Her iki numunede de RDX ve TNT olduğu tespit edilmiştir.