Adli sosyoloji bağlamında mala zarar verme suçu ile ilgili mekan olgusunun analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adli Bilimler A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYKUT ÇALIŞKAN
Danışman: Tuğça Poyraz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan araştırma; malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında yer alan mala zarar verme suçunun işlendiği mekâna dair sosyolojik değişkenler vasıtasıyla bulgular üreterek adli sosyoloji alanında kontrol özelliği teşkil edebilen sosyolojik temelli ispat araçlarını belirleme amacını taşımaktadır. Mağdurla yapılan görüşmelerde ana tema; mağdurların faile hangi fırsatları sunduğunu tespit ederek elde edilen bulgularla failin sosyolojik temelli davranış örüntülerini öngörebilme gayesi olmuştur. Mekâna özgü tedbirlerin ve sosyal değişken kalıplarının yer aldığı sınıflandırmada fenomenolojik araştıma yöntemi ile korunaklı, sabit, erişilebilir ve hareketli olmak üzere 4 mekân sınıflandırılması yapılmıştır. Mağdurlar ile yapılan görüşmelerde faillerin toplumsal yaşamda gördükleri boşlukları değerlendirme yoluna gittikleri, bu yönü ile mağdurların Rutin Aktiviteler Teorisi'nde (RAT) belirtilen hususlar ile benzer yönde hareket ettikleri somut örnekler üzerinden anlaşılmıştır. Teorinin genel yaklaşımının suça ilişkin tüm sonuçları karşılamaktan ziyade kasten işlenen fiiller ile örtüştüğü yorumunu yapmak yapılan değerlendirmeyi daha doğru kılacaktır. Mala zarar verme suçunu işleyen tutuklu ve mahkûmların yanıtladığı cevaplar doğrultusunda %72,9 oranında doğru yapılan sınıflandırma sonucu elde edilen lojistik resresyon analiz sonuçlarına göre; çevrede insan bulunması durumunda suçun işlenme riski 2,89 kat azalmaktadır. Diğer taraftan; hedefin tutuklu ve mahkûm tarafından müsait ve erişilebilir olarak değerlendirilmesi durumunda suçun işlenme riski 3,12 kat artmaktadır. Mekânda yer alan insan unsuru hem suçu engelleme özelliği taşımakta hem de suçun oluşması durumunda görgü tanığı delilleri vasıtasıyla olayın aydınlatılmasında önem teşkil etmektedir. Çalışmanın mala zarar verme suçu ile ilgili sosyal değişkenler boyutuyla fail profillemesinde öngörü yapabilme imkânı tanıması açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bunun yanısıra suçun şüpheden ve delilden hareketle çözüleceği kabulüyle olayların aydınlatılmasında soruşturma birimleri ile yapılan mülakat süreci ile toplanan bilgilere ek olarak karar ağacı modeli kurulması suretiyle elde edilen bulgular sebebiyle ilk olma özelliği taşıyan bu çalışmanın mekânın suç özelinde anlaşılabilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.