Zeki Demirkubuz sinemasında mekan kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖRKEM UZUNALİ
Danışman: Gülsüm Depeli Sevinç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Zeki Demirkubuz filmografisinde yer alan dokuz filmi, sinema ve mekân ilişkisini temel alarak çözümleyen bu çalışmada, karakterler bağlamında yönetmenin kurduğu mekânlara bakılmıştır. Toplumsal mekânların bireyler üzerindeki tezahürünü görmek bakımından, Demirkubuz filmografisindeki mekânlar, karakterler ve karakterlerin mekânlar ile olan ilişkisi iyi bir örneklem sunmaktadır. Modernizm ve rasyonalite kıskacında sıkışmış bireylerin nedensizlik ve kayıtsızlık temelinde yaşadıkları toplum, Demirkubuz'un yalnız, köksüz, mekânsız karakterleri yanında sinemasal mekânlarına da yansımıştır. Mekânlar incelenirken Lefebvre'in "soyut mekân" kavramı yol gösterici olmuş, Demirkubuz'un filmsel anlatısı içindeki mekânsal düzenlemeler, modernite mekânlarını örnekler bir niteliğe doğru evrilmiştir. Bu doğrultuda çalışmada modernite mekânları filmlerdeki karakterler bağlamında, homojenlik, parçalılık ve hiyerarşiklik kavramları çerçevesinde okunmuştur. Analiz kategorileri filmografide yer alan dokuz filmi teker teker analiz etmek yerine, tüm filmler izlendikten sonra beliren ortak temalar çerçevesinde belirlenmiş, filmlerin mekânsal çözümlemesi bu kategoriler altında yapılmıştır. Çözümlemeye başlamadan önce kuramsal çerçevenin sunduğu bilgiler ışığında gerçeklik, temsiliyet ve mekân tartışmasına girilmiş, bu tartışmanın sinemasal düzlemde ne ifade ettiği betimlenmiştir. Bu çalışma bir yanıyla bir yönetmen sineması olarak değerlendirilmelidir. Fakat öte yandan analize konu olan filmler tezde mekan odağında sınırlanmış, çalışma Demirkubuz sinemasının teknik ve türsel özelliklerini de bu doğrultuda sınırlı olarak analize dahil etmiştir. Analizde yönetmenin ağırlıkla kullandığı görsel motifler ve ev, otel odaları, restoran/bar, yollar, kentsel alanlar gibi mekânlar saptanmış, bu ortaklıklar çerçevesinde söz konusu kategoriler oluşturularak filmlerin dilsel ve söylemsel çözümlemesi yapılmıştır. Demirkubuz sinemasında mekân kullanımına bakan bu çalışma filmsel anlatılar, karakterler ve filmde dolaşıma sokulan söylemler bağlamında mekânın hem üretildiğine, hem de ürettiğine dair örnekler sunmaktadır. Anahtar Sözcükler Zeki Demirkubuz, sinema ve mekân, sinema ve modernizm, sinema ve kent