Sınav kaygısına yönelik bilişsel davranışçı terapi odaklı oyunlaştırılmış kendine yardım uygulamasının geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERCAN AKIN

Danışman: Türkan Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı bilişsel davranışçı terapi ve oyunlaştırma teknikleri kullanılarak öğrencilerin yaşadıkları sınav kaygısı düzeyini kendi başlarına ve oyun oynayarak azaltmalarını sağlayacak masaüstü/mobil tabanlı bir uygulama geliştirmek ve bu uygulamanın etkililiğini incelemektir. Bunun yanında uygulamada kullanılmak üzere öğrencilerin sınava yönelik olumsuz bilişlerini ölçmek için Sınava Yönelik Olumsuz Bilişler Ölçeğini geliştirmektir. Araştırmada keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel boyutta ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen ve nitel boyutta fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Nicel veriler 68 lise son sınıf öğrencisinden, nitel veriler ise uygulamayı kullanan 10 öğrenci ile yapılan görüşmeler ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, Sınav Kaygısı Envanteri, Sınava Yönelik Olumsuz Bilişler Ölçeği ve bu çalışma kapsamında geliştirilen yarı-yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. DFA'nın bulguları SYOBÖ faktör yapısı modeline ait çoğu uyum indeksinin mükemmel olduğu bulunmuştur; WLSMV χ2(86, N = 466) = 361.81, p < .001, CFI = .98, TLI = .97, RMSEA = .08 (90% CI [.08, .09]), SRMR = .04. Nicel verilerin bulguları, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin SKE [F(1,35) = 18,804, p < .001, η2 = .30] ve SYOBÖ [F(1,35) = 16,780, p <.001, η2 = .28] son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Nitel görüşmelerden elde edilen bulgular, öğrencilerin sınav kaygısı uygulamasının etkiliği ile ilgili düşüncelerinin olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak sınav kaygısı uygulamasının öğrencilerin sınav kaygısını ve sınava yönelik olumsuz bilişlerini anlamlı ölçüde azaltmada etkili olduğu söylenebilir. Bu tez çalışması kapsamında yürütülen çalışmalar ve geliştirilen dijital uygulama, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ve Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından 2211/A Yurt İçi Genel Doktora Burs Programı ve ARDEB 1001- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir.