Sosyal destek ve cinsiyete yönelik kalıp yargıların stres ve iş aile arasındaki çatışmalara etkisi: kadın ve erkek arasındaki farklılıklar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ANIL BOZ SEMERCİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HATİCE AZİZE ERGENELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İş ve aile kavramları insanların yaşamlarında vazgeçilmez olan iki önemli sosyal alt sistemdir. Günümüz sosyoekonomik düzeninde kadınların ve erkeklerin iş hayatında geçmişe göre daha çok yer alması, çift kariyerli aile kavramını gündeme getirmiştir. Küreselleşme, artan rekabet, hızla gerçekleşen teknolojik ve ekonomik değişimler bireylerin iş yaşamlarında algıladıkları stresin artmasına neden olmuştur. Bunun yanında çocuk sahibi olma ve ebeveynlik rolleri üstlenme de aile alanında artan sorumluluk ile birlikte stres yaratan önemli bir faktördür. Bu doğrultuda iş stresi ve ebeveynlik stresinin araştırılması, stresi etkileyen ve stresin etkilediği değişkenlerin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yapılan birçok çalışmada girişimciliğin esnek çalışma saatleri, kendi işinin patronu olma ve özerklik gibi özelliklerinden ötürü iş ve aile rolleri arasındaki dengeyi sağlamaya ve bireyin daha az stres yaşamasına yardımcı olduğu belirtilmiştir. Ancak stresi yaratan bireysel ve çevresel kaynakların çeşitliliği düşünüldüğünde, girişimcilerin yaşadıkları iş ve ebeveynlik stresinin nelerden etkilendiğinin ve neleri etkilediğinin araştırılması, konunun daha kapsamlı ele alınmasını ve anlaşılmasını sağlayacaktır. Kaynakların korunması teorisi, sosyal öğrenme kuramı ve çatışma kuramlarından yararlanılarak oluşturulan araştırma modelimizde girişimcilerin sahip oldukları sosyal destek ve cinsiyet rollerine ilişkin kalıp yargıların, algıladıkları iş ve ebeveynlik stresi üzerindeki etkileri, algılanan iş ve ebeveynlik stresinin ise iş aile rolleri arasındaki çatışmaya etkisi yapısal eşitlik modeli ile incelenmiştir. Aynı zamanda kadın ve erkeğin iş ve aile alanlarında sahip oldukları farklı roller de dikkate alınarak araştırma modelinin cinsiyete göre değişip değişmediği de çoklu grup testleriyle analiz edilmiştir. Çalışmanın örneklemini girişimci ve ebeveynlik sorumluluğu olan kadınlar ve erkekler (N=1353) oluşturmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre hem kadın hem de erkekler için sosyal destek iş stresini ve ebeveynlik stresini azaltıcı etkiye sahiptir. Aynı zamanda hem kadın hem de erkekler açısından iş stresi iş-aile çatışmasını, ebeveynlik stresi ise aile-iş çatışmasını pozitif yönde etkilemektedir. Diğer taraftan cinsiyet rollerine ilişkin kalıp yargılar sadece kadınlar için iş stresi ve ebeveynlik stresi üzerinde pozitif yönde etkiliyken, erkekler açısından anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. Sonuçlar daha önce yapılmış çalışmalar ve teoriler ışığında değerlendirilmiştir.