Eski Uygur Türkçesinde tıp terimleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MACİDEGÜL BATMAZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FATMA BİNNUR ERDAĞI DOĞUER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uygurcaya ait el yazmaları Brahmi, Soğd ve Uygur harfleri olmak üzere çeşitli yazı şekilleriyle din, edebiyat, hukuk vb. alanlarda kaleme alınmıştır. Turfan bölgesinde çıkarılan bu yazmaların içinde tıp metinleri de bulunmaktadır. Bir kısmı ciddi hasar gördüğü için güçlükle okunuyor olsa da, bu metinler Uygurlarda bilimsel tıbbın nasıl uygulandığını ve Uygur tıp dilinin şekillenmesinde etkili olmuş unsurları göstermesi bakımından önemlidir. Bu çalışmada, öncelikle genel olarak terim konusuna değinilmiştir. Terimlerin genel özellikleri ile terim yapma yollarından bahsedilmiş ve yeni terimler türetme bakımından Uygurcanın nasıl özellikler gösterdiği açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından Uygurların tarihi, edebiyatı, dil ve kültürü hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Uygurlardaki tıbbi gelenek açıklanmaya çalışılmıştır. Uygurca tıp terimlerinin tespit edilmesinde, bugüne kadar okunarak yazıçevrimleri ve tercümeleri yapılmış tıp metinleri derleminden yararlanılmıştır. Bu metinlerde yer alan tıp terimleri; organ adları, hastalık adları, genel sağlık terimleri gibi başlıklara ayrılmıştır. Terimler yapı, anlam ve köken bakımından incelenmeye çalışılmış, Eski Türkçeyi ele alan kaynaklar taranarak terimler açıklanmaya çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise terimlerin incelenmesi neticesinde göze çarpan özellikler belirtilmiştir.