Emekli bireylerde yaşam doyumunun yordayıcıları olarak sosyal destek ve öz-yeterlilik
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA ÇETİNKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FİLİZ BİLGE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma 55-75 yaşları arasındaki emekli bireylerin yaşam doyumu düzeylerinin, sosyal destek düzeyi, genel öz-yeterlilik düzeyi, cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı, emekli oldukları sosyal güvenlik kurumu, emekliliğe hazır hissetme durumu, emeklilik süresi, çalışma durumu ve gelir değişkenleri tarafından yordanıp yordanmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın verileri, 2009-2010 yılında İzmir ilinde ikamet eden yaşları 55-75 arasında değişen elverişli örnekleme yoluyla seçilen 393 emekli bireyden elde edilmiştir. Bu bireylerin seçiminde emeklilik durumları (eski ve yeni yasa) ve yaş dönemleri (Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği yaş dönemleri) dikkate alınmıştır.Emekli bireylerin yaşam doyumu düzeyini ölçmek amacıyla 1961 yılında Neugarten tarafından geliştirilen ve Ölçeğin Türk toplumuna uyarlama çalışmaları Karataş (1988) tarafından yapılan Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ) kullanılmıştır. Sosyal destek düzeyini ölçmek amacıyla Krespi (1993) tarafından geliştirilen Sosyal Destek Ölçeği'nden yararlanılarak Torun (1995) tarafından hazırlanan Sosyal Destek Ölçeği (SDÖ) kullanılmıştır. Genel Öz-Yeterlilik düzeylerini belirlemek amacı ile Jarusselam ve Schwarzer (1979) yılında geliştirilen ve Türkçe'ye Yeşilay (1993) tarafından uyarlanan Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ) araştırmacı tarafından 55-75 yaşları arasındaki emekli bireylere uyarlanılarak kullanılmıştır. Araştırmada ele alınan diğer değişkenler ile ilgili bilgiler ise araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir.Araştırmada katılımcılardan toplanan verilerin analizinde SPSS 15.0 (Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı) kullanılmıştır. Orta yaş ve üzerindeki emekli bireylerin yaşam doyumu düzeylerine etki eden faktörlerin belirlenmesi amacıyla standart regresyon analizi yapılmıştır.Araştırmada, verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular aşağıda verilmiştir.1.Emekli bireylerin yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, emekli olunan sosyal güvenlik kurumu, emekliliğe hazır olma ve gelir değişkenlerince yordanmaktadır.2.Emekli kadınların yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, yaş ve emeklilik süresi değişkenlerince yordanmaktadır.3.Emekli erkeklerin yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, medeni durum, emekliliğe hazır olma ve gelir değişkenlerince yordanmaktadır.Araştırma bulguları, yaşam doyumu ile ilgili daha önce yapılmış araştırmaların sonuçlarıyla birlikte tartışılıp yorumlanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda araştırmacılara ve psikolojik danışmanlara önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Emekli, yaşam doyumu, sosyal destek, öz-yeterlilik