Analysis of Secondary School Transition Examinations According to the PISA Science Literacy Framework: Knowledge Types Dimension
YAŞADIKÇA EĞITIM, vol.40, no.2, pp.463-481, 2026 (TRDizin)
- Publication Type: Article / Article
- Volume: 40 Issue: 2
- Publication Date: 2026
- Doi Number: 10.33308/26674874.20264021073
- Journal Name: YAŞADIKÇA EĞITIM
- Journal Indexes: Education Source Ultimate (EBSCO), Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), EBSCO Education Source, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Page Numbers: pp.463-481
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Hacettepe University Affiliated: Yes
Abstract
This study examines science questions used in Turkey’s secondary school transition examinations within the Programme for International Student Assessment (PISA) 2018 Science Literacy Framework, focusing on content, procedural, and epistemic knowledge types. The sample consists of science questions administered between 2003 and 2023, based on Turkey’s participation in PISA in 2003. A total of 525 questions from the Secondary Education Institutions Examination (OKS),Level Determination Examination (SBS), Transition from Primary to Secondary Education Examination (TEOG), and High School Entrance Examination (LGS) were examined through document analysis and analyzed using content analysis. The results indicate that content knowledge dominated most examinations, exceeding 60% in many years and reaching 90–100% in some cases. Procedural knowledge questions ranged between 15% and 45% without continuity across years. Epistemic knowledge appeared only once at a rate of 5%. Yearly comparisons were supported by z-scores based on frequency values. Overall findings provide important evidence regarding the structural characteristics of national examinations. The findings suggest the need for a more balanced distribution of knowledge types in examination questions.
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de uygulanan ortaöğretime geçiş sınavlarında yer alan fen bilimleri sorularını Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2018 Fen Okuryazarlığı Değerlendirme Çerçevesi’nin bilgi türleri boyutu (içerik bilgisi, yöntem bilgisi ve epistemik bilgi) açısından incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye’nin PISA değerlendirmelerine 2003 yılında dâhil olmasından hareketle belirlenen 2003–2023 yılları arasındaki ilgili sınav soruları oluşturmaktadır. Ortaöğretim Kurumları Sınavı (OKS), Seviye Belirleme Sınavı (SBS), Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş Sınavı (TEOG) ve Liselere Geçiş Sınavı (LGS) kapsamında yer alan toplam 525 soru, doküman analizi yoluyla incelenmiş ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Bulgular, soruların çoğu yıl %60’ın üzerinde oranlarla içerik bilgisi ağırlıklı hazırlandığını, bazı yıllarda bu oranın %90–100 düzeyine ulaştığını göstermektedir. Yöntem bilgisine dayalı soruların oranlarının genellikle %15–45 aralığında değiştiği ve bu bilgi türünün dönemsel artışlar göstermesine karşın süreklilik göstermediği belirlenmiştir. Epistemik bilgiye ise yalnızca tek bir uygulama yılında ve %5 düzeyinde yer verilmiştir. Yıllar arası karşılaştırmalar, frekans değerler i üzerinden hesaplanan z-skorlarıyla desteklenmiştir. Bu doğrultuda, sınav sorularının bilgi türleri açısından daha dengeli bir yapıya kavuşturulması önerilmektedir.