The endocrine-disrupting effects of Bisphenol A (BPA) and its analogues are recognized as a significant public health concern. Due to the regulatory restrictions imposed on BPA use, the utilization of alternative bisphenol derivatives has increased. However, these analogues exhibit similar endocrine-disrupting properties to BPA, and data on their potential toxicity remain limited. Bisphenol A and its analogues primarily enter the human body through dietary intake and other environmental exposure sources. These chemicals have been shown to induce adverse effects on metabolic processes. Particularly, low-dose exposure during maternal, fetal, neonatal, and childhood periods has been demonstrated to cause long-term detrimental effects. Among their metabolic impacts, abdominal obesity, hyperlipidemia, and hypercholesterolemia have been reported, while oxidative stress and inflammation mechanisms contribute to increased health risks. Furthermore, bisphenols have been found to disrupt hormonal balance, cause reproductive disorders, and potentially promote metastasis in specific cancer types. These findings underscore the necessity for comprehensive research to better understand the health effects of BPA and its analogues and to identify exposure sources. Conducting risk and safety assessments of bisphenols, particularly those used in food packaging, and developing alternative, safer chemicals will be critical. Additionally, reducing environmental exposure, implementing policies for a sustainable environment, and raising public awareness on this issue are essential for the protection and continuity of public health. This review will examine the health effects of dietary exposure to Bisphenol A and its analogues.
Bisfenol A (BPA) ve analoglarının endokrin sistem üzerindeki bozucu etkileri, önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Günümüzde otoriterler tarafından BPA kullanımına getirilen sınırlamalar sonucunda alternatif bisfenol türevlerinin kullanımı artmıştır. Ancak bu analogların da BPA ile benzer endokrin bozucu özellikler taşıdığı ve potansiyel toksisitesi hakkında sınırlı veri bulunduğu bildirilmektedir. Bisfenol A ve analogları, başta diyet ve diğer çevresel maruziyet kaynaklarıyla vücuda alınmaktadır. Bu kimyasallar metabolik süreçlerde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Özellikle maternal, fetal, neonatal ve çocukluk dönemlerinde düşük doz maruziyetin uzun dönemde olumsuz etkiler yarattığı gösterilmiştir. Metabolik etkileri arasında abdominal obezite, hiperlipidemi ve hiperkolesteroleminin yer aldığı bu kimyasalların oksidatif stres ve inflamasyon mekanizmaları aracılığıyla sağlık risklerini artırdığı görülmüştür. Ayrıca bisfenollerin hormonal sistem üzerinde dengesizliklere ve üreme bozukluklarına neden olabileceği, bazı kanser türlerinde metastazı tetikleyebileceği bulunmuştur. Bu bulgular, BPA ve analoglarının insan sağlığı üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak ve maruziyet kaynaklarını belirlemek için kapsamlı araştırmalar gerekliliğini vurgulamaktadır. Özellikle besin ambalajlarında kullanılan bisfenollere yönelik risk ve güvenlik değerlendirmelerinin yapılması ve alternatif, güvenli kimyasalların geliştirilmesi kritik bir adım olacaktır. Ayrıca, çevresel maruziyetin azaltılması, sürdürülebilir çevreye yönelik politikaların uygulanması ve bireylerin bu konuda bilinçlendirilmesi, halk sağlığının korunması ve devamı açısından önemlidir. Bu derlemede Bisfenol A ve anologlarına diyetle maruziyetin sağlık üzerine etkileri incelenecektir.
