Türkiye’deki Bireylerin Konut Satın Alma Eğilimlerinin Bazı Sosyoekonomik Değişkenlere Göre İncelenmesi

Creative Commons License

ÖZÇELEBİ D. G., Copur Z.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.2, ss.2176-2199, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, Türkiye’deki bireylerin konut satın alma eğilimlerinin sosyoekonomik durumlarına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu itibarla, anket formu Türkiye’nin farklı illerinde yaşayan ve amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 757 katılımcıya çevrim içi uygulanmıştır. Araştırmada konut satın alma eğilimi ile sosyoekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Ki-Kare uygulanmıştır. Beklenen hücre frekanslarının 5'in altına düştüğü tablolarda ise Fisher'in kesinlik testine başvurulmuştur. Ayrıca tüm hipotezler için Cramér's V etki büyüklüğü değerleri hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların %51,0’i erkek, %39,1’i 36-45 yaş aralığında, %73,8’i evli, %47,7’si lisans mezunu, %47,0’si kamu sektörü çalışanıdır. Katılımcıların %52,6’sı oturduğu konutun sahibi olup, kendisi veya eşi en az bir konut sahibi olan katılımcı oranı %68,6’dır. Konut satın almayı düşünenlerin oranı %39,4, düşünmeyenlerin oranı %31,2’dir. Konut satın almayı düşünenlerin %23,9’unun gerekçesi yatırım yapma isteğidir. Konut satın almayı düşünmeyenlerin %32,7’sinin gerekçesi ise ödemeleri yapacak ekonomik gücünün olmamasıdır. Katılımcıların eğitim düzeyi ve yaşanan ilin statüsü dağılımlarının daha dengeli olacak şekilde çeşitlendirilememesi, konut satın alma eğiliminin tek maddeli ölçülmüş olması araştırmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Bireylerin yaşları, eğitimleri, gelirleri ve çalışma durumlarının her biriyle konut satın alma eğilimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Konut sahibi olmayanların barınma amacıyla edinecekleri konutlar için finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması, Toplu Konut İdaresi ve Emlak Konutun özellikle dar ve orta gelir grubu ile konut sahibi olmayan aileler için konut üretimine ağırlık vermesi, konutların sağlık ve dayanıklılık standartlarının denetlenmesi, konut alım-satım sürecinin mali, hukuki ve teknik süreçlerine ilişkin olarak bireylere devlet tarafından destek olunması önerilmiştir.
This study aims to analyze the housing purchase tendencies of individuals in Türkiye according to their socioeconomic status. In this regard, an online survey was administered to 757 participants living in various provinces of Türkiye, selected through a purposive sampling method. Pearson’s Chi-Square test was employed to analyze the relationship between housing purchase tendencies and socioeconomic variables. In tables where expected cell frequencies fell below 5, Fisher’s Exact Test was utilized. Additionally, Cramér’s V effect size values were calculated for all hypotheses. Among the participants, 51,0% were male, 39,1% were in the 36-45 age group, 73,8% were married, 47,7% were held a bachelor’s degree, and 47,0% were public sector employees. While 52,6% of the participants owned their current residence, the rate of participants where either themselves or their spouse owned at least one property was 68,6%. The proportion of those considering a housing purchase was 39,4%, while 31,2% were not considering it. The primary reason for 23,9% of those intending to purchase was the desire for investment. Conversely, for 32,7% of those not considering a purchase, the reason was a lack of economic power to meet the payments. The limitations of the study include the inability to diversify the distribution of participants' education levels and provincial statuses more equitably, and the measurement of housing purchase tendencies using a single-item scale. Statistically significant differences were found between individuals' housing purchase tendencies and their age, education, income, and employment status. The study suggests facilitating access to finance for non-homeowners seeking residential property for housing purposes. Furthermore, it is recommended that the Housing Development Administration (TOKİ) and Emlak Konut prioritize housing production for low- and middle-income groups and non-homeowner families. Other suggestions include auditing the health and durability standards of housing and providing state-led support regarding the financial, legal, and technical aspects of the housing transaction process.