Okul Öncesi Eğitim Gören Çocuklarda Ayrılma Kaygısı ile Öz-Düzenleme ve Yürütücü İşlev Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Belhan S., BACANAK E. B., BUMIN G.

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.26, sa.1, ss.135-153, 2025 (TRDizin)

Özet

Okul öncesi dönemde olan öğrenciler farklı bir ortama girerek ayrılık yaşadığı için oluşan ayrılık kaygısı, okula gitmede isteksizlik ile sonuçlanabilmektedir ve bu kaygıyla baş edebilmek ve okula uyumu sağlamak için öz-düzenleme ve yürütücü işlev becerilerine sahip olmak önem arz etmektedir. Bu çalışma, okul öncesi öğrencilerinin ayrılma kaygısının öz-düzenleme ve yürütücü işlev becerileri ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmaya okul öncesi eğitim gören 79 öğrenci dâhil edildi. Verilerin toplanmasında Yuva Çocukları İçin Ayrılma Kaygısı Ölçeği (YÇİAKÖ), 4-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Öz-Düzenleme Becerileri Ölçeği (ÖDBÖ) ve Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlev Envanteri (ÇDYİE) kullanıldı. Yapılan çalışmada YÇİAKÖ sonuçları ile ÖDBÖ toplam (r=-0,286; p=0,011), engelleyici kontrol (r=- 0,315; p=0,005), dikkat (r=-0,249; p=0,027) puanlarının negatif yönde ilişkili olduğu bulundu. YÇİAKÖ ile ÇDYİE toplam (r=0,277; p=0,013) puanı arasında pozitif yönde ilişki vardı. Çalışmamızda, okul öncesi dönem çocuklarında öz düzenleme ve yürütücü işlev becerileri ile ayrılma kaygısı arasında ilişki olduğu görüldü. Öz- düzenleme ve yürütücü becerileri gerektiren durumlarda yüksek performans göstermek, çocukların olaylar karşısında yaşıtlarına göre daha az depresyona girmesi ve daha az kaygı yaşaması konusunda pozitif bir etkiye sahip olabilmektedir. Önceki araştırmalarda saptandığı gibi, okul öncesi dönemdeki yürütücü işlev becerilerinin okula hazır bulunuşluğu arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca öz-düzenleme becerisi de çocukların davranışlarını düzenlemesi ve kaygılarıyla baş edebilmesi konusunda çocuklar için çok önemlidir. Çünkü davranış kontrolünde başarılı olamayan çocuk, kendisini okul ortamına ve arkadaşlarına ait hissedemeyebilir ve okula gitmek istemeyebilir. Bu yüzden okul öncesi eğitimine başlamadan önce hem kaygıyı azaltmak hem de okula uyumu sağlamak adına öz-düzenleme ve yürütücü işlev becerisi geliştirmek önem arz eder.