Hg²⁺ VE Cu²⁺ İYONLARININ TAYİNİ İÇİN YENİ BİR KOLORİMETRİK KEMOSENSÖR
18. Ulusal Spektroskopi Kongresi, Ankara, Türkiye, 7 - 09 Mayıs 2026, ss.63, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.63
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Hg²⁺ VE Cu²⁺ İYONLARININ TAYİNİ İÇİN
YENİ BİR KOLORİMETRİK KEMOSENSÖR
Melek Güçoğlu*, Özlem Gümrah, Nuray Şatıroğlu
Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Analitik Kimya Ana Bilim Dalı,
Ankara, TÜRKİYE
AMAÇ
İnsani faaliyetler sonucunda ortaya çıkan metal iyonu kirliliği, su kaynaklarında giderek artan ve ciddi boyutlara ulaşan önemli bir çevre sorunu haline gelmiştir. Metallerin çeşitli endüstriyel süreçlerde yaygın olarak kullanılması ve bu süreçler sonucunda oluşan atıkların su ortamlarına deşarj edilmesi, hem insan sağlığı hem de ekosistem üzerinde olumsuz etkiler doğurmaktadır. Bu bağlamda, metal iyonlarının doğru ve güvenilir bir şekilde tespiti, çevresel analiz çalışmalarında kritik bir rol oynamaktadır.
Bu çalışmada, su kaynaklarında Hg²⁺ ve Cu²⁺ iyonlarının hızlı, seçici ve duyarlı bir şekilde tespitine yönelik yeni bir kolorimetrik kemosensör geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geleneksel analiz yöntemlerinin maliyetli ve zaman alıcı olması nedeniyle, pratik ve taşınabilir sensör sistemlerine olan ihtiyaç bu çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır.
YÖNTEM
Çalışma kapsamında metal iyonları ile kompleks oluşturması beklenen yeni bir ligand sentezlenmiş, yapısal karakterizasyonu FTIR, 1H NMR, kütle spektrometrisi ve elementel analiz yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Ligandın metal iyonları ile etkileşimi UV-GB absorpsiyon spektroskopisi kullanılarak incelenmiş, bağlanma stokiyometrisi Job’s yöntemi ile, bağlanma sabiti ise Benesi-Hildebrand denklemi kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca pH ve çözücü etkisi, seçicilik ve gerçek su örneklerinde uygulanabilirlik değerlendirilmiştir. Optimize edilen deneysel koşullarda, her bir metal iyonu için doğrusal aralık belirlenmiş olup, gözlenebilme sınırı (LOD), tayin sınırı (LOQ) ve geri kazanım değerleri hesaplanmıştır.
BULGULAR
Ligandın Hg²⁺ ve Cu²⁺ iyonları ile etkileşimi sonucunda belirgin bir renk değişimi meydana gelmiş ve UV-GB absorpsiyon spektrumlarında absorpsiyon maksimum değerinin kırmızıya kaydığı gözlenmiştir. Farklı iyonlar varlığında ligandın hedef metal iyonlarına karşı yüksek seçicilik gösterdiği ve düşük tayin sınırına sahip olduğu belirlenmiştir. Metal-ligand etkileşiminin 1:2 oranında gerçekleştiği saptanmış, yüksek bağlanma sabiti değerleri komplekslerin kararlılığını ortaya koymuştur.
SONUÇ
Sentezlenen ligandın, hızlı yanıt süresi, düşük tayin sınırı ve çıplak gözle tespit imkanı sunması, çevresel su örneklerinde Hg²⁺ ve Cu²⁺ tayini için pratik ve etkili bir kemosensör olarak kullanılabileceğini göstermiştir.