Objective: Brain drain refers to the loss of qualified human capital when educated and skilled individuals migrate abroad in pursuit of better employment or educational opportunities. Health professionals are among the occupational groups most affected by this phenomenon. This study aims to conduct a content analysis of postgraduate theses in Türkiye that focus on brain drain in the health sector, providing an overview of existing academic work and guidance for future researchers. Methods: Postgraduate theses listed in the Council of Higher Education Thesis Database were systematically reviewed. The theses were evaluated based on variables such as degree level, language, and university. For theses with inaccessible full texts, the researchers were contacted directly to obtain the complete versions, and the analyses were conducted accordingly. Results: A total of 163 theses related to brain drain were reviewed, 21 of which specifically addressed the health sector. The majority were written within the last five years and mainly examined the reasons behind health professionals’ migration and its impacts on health systems. Conclusion: Brain drain in the health sector, particularly physician and nurse migration, remains a critical issue. Future studies should explore this phenomenon more comprehensively within the context of policy development and preventive strategies. Multidisciplinary approaches and multi-stakeholder collaborations are recommended to address brain drain holistically.
Amaç: Beyin göçü, bir ülkede yetişmiş ve eğitimli bireylerin daha iyi iş veya eğitim olanakları amacıyla yurt dışına göç etmesi sonucu ortaya çıkan nitelikli insan gücü kaybı olarak tanımlanmaktadır. Bu süreçten en çok etkilenen meslek gruplarının başında sağlık profesyonelleri gelmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de sağlık alanında beyin göçü konusuna odaklanan lisansüstü tezleri inceleyerek içerik analizi yapmak ve mevcut literatüre ilişkin genel bir görünüm sunarak gelecekte bu alanda çalışacak araştırmacılara yol göstermektir. Yöntem: Araştırmada, Yükseköğretim Kurulu Tez Veri Tabanı’nda yer alan lisansüstü tezler sistematik olarak incelenmiştir. Tezler; düzeyi, yazım dili ve yapıldığı üniversite gibi çeşitli değişkenler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Tam metnine ulaşılamayan tezler için ilgili araştırmacılarla iletişime geçilerek tam metin temin edilmiş ve analizler bu doğrultuda gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Toplam 163 tez incelenmiş olup bunların 21’inin sağlık alanında beyin göçünü ele aldığı belirlenmiştir. Tezlerin büyük çoğunluğunun son beş yıl içerisinde yazıldığı ve sağlık profesyonellerinin göç etme nedenleri ile bu göçün sağlık sistemine etkilerinin en sık araştırılan konular olduğu görülmüştür. Sonuç: Sağlık alanında beyin göçü, özellikle hekim ve hemşire göçü çerçevesinde ele alınan önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Gelecekte yapılacak araştırmalarda, bu olgunun politika geliştirme ve önleme stratejileri bağlamında daha derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilecek tez çalışmalarının, multidisipliner yaklaşımlar ve çok paydaşlı iş birlikleriyle desteklenerek beyin göçü olgusunun bütüncül bir şekilde ele alınması önerilmektedir.
