Knowledge, Beliefs, and Practice: A Multidisciplinary Perspective on Applied Behavior Analysis and Naturalistic Teaching Approaches
ANKARA UNIVERSITY FACULTY OF EDUCATIONAL SCIENCES JOURNAL OF SPECIAL EDUCATION, cilt.0, sa.0, ss.1-41, 2026 (ESCI)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 0
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.21565/ozelegitimdergisi.1762683
- Dergi Adı: ANKARA UNIVERSITY FACULTY OF EDUCATIONAL SCIENCES JOURNAL OF SPECIAL EDUCATION
- Derginin Tarandığı İndeksler: Social Science Premium Collection (ProQuest), Education Collection (ProQuest), Education Source Ultimate (EBSCO), Agricultural & Environmental Science Database, Emerging Sources Citation Index (ESCI), EBSCO Education Source, Directory of Open Access Journals
- Sayfa Sayıları: ss.1-41
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Giriş: Bu araştırmada özel gereksinimli bireylere sunulan müdahale süreçlerinde görev alan uzmanların uygulamalı davranış analizine (UDA), son yıllarda Türkiye’de sıklıkla farklı bir disiplinmiş gibi ele alınan ancak UDA’nın İngilizce karşılığı olan applied behavior analysis teriminin kısaltması olan ABA’ya ve doğal öğretim yaklaşımına (DÖY) dayalı uygulamalara ilişkin görüş ve deneyimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak tasarlanan araştırmada özel eğitim öğretmenliği, okul öncesi öğretmenliği, çocuk gelişimi ve dil ve konuşma terapistliği lisans programlarından mezun olan 20 uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın bulguları; uzmanların UDA, ABA ve DÖY’e dayalı uygulamalara ilişkin kavram karmaşası yaşadıklarını, UDA ve DÖY’e dayalı uygulamaları rakip uygulamalar gibi gördüklerini, UDA’yı yapılandırılmış ortamlarda, DÖY’ü ise doğal ortamlarda yapılan öğretimlerden ibaret olarak tanımladıklarını, kullanmış oldukları uygulamaların bilimsel dayanaklarına ilişkin bilgilerinin yetersiz olduğunu ve UDA’yı ağır düzeyde yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerin öğretiminde ve otizm spektrum bozukluğundan etkilenmiş çocukların davranış sorunlarında, DÖY’e dayalı uygulamaları ise dil ve iletişim becerilerini desteklerken kullanmayı tercih ettiklerini göstermektedir. Tartışma: Elde edilen bulgular gözden geçirildiğinde, özellikle özel eğitim alanında çalışan eğitimcilerin bilimsel dayanaklı uygulamalara ilişkin bilgilerinin yetersiz olduğu sonucunun, konuya ilişkin daha önce gerçekleştirilen araştırma bulguları ile benzer olduğu görülmüştür. Ek olarak uzmanların UDA ve DÖY’e dayalı uygulamalara ilişkin mesleki gelişim uygulamalarına gereksinim duydukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkılarak ileri araştırmalara, uygulamacılara, lisans programlarına ve üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev yapmakta olan öğretim üyelerine ilişkin öneriler sunulmuştur.