Avrupa Bağlamında Türkiye, İspanya Ve Portekiz’in Ana Vatan Dili Eğitim Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi

YILMAZ E., KURUDAYIOGLU M.

Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.12, sa.2, ss.690-709, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma Türkiye, İspanya ve Portekiz’in yurt dışında yaşayan vatandaşlarının çocuklarına yönelik ana vatan dili eğitim politikalarını, bu üç ülkenin resmî belgeleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır Araştırmada ana vatan dili eğitimine ilişkin politikaların hangi kurumsal ve ideolojik temeller üzerine inşa edildiği, uygulama süreçlerinin nasıl yapılandırıldığı ve öğrenci, öğretmen ile veli gibi temel paydaşların bu süreçlerde nasıl konumlandırıldığı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda Türkiye, İspanya ve Portekiz’e ait toplam on resmî belge içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. İçerik analizi sonucu geliştirilen Ana Vatan Dili Eğitimi Politika Çerçevesi esas alınarak ülkelerin dil ideolojileri ile pedagojik uygulamalarını karşılaştırmalı olarak betimlenmektedir. Bulgular, Türkiye’nin millî kimlik ve kültürel süreklilik temelli merkezî bir yaklaşım benimsediğini; İspanya’nın kültürlerarası yeterlilik ve katılımcı yönetim odaklı dışa dönük bir strateji izlediğini; Portekiz’in ise dilin küresel çapta yayılmasını hedefleyen daha esnek bir perspektif sunduğunu göstermektedir. Çalışma, etkili ana vatan dili politikalarının kurumsal vizyon, esnek uygulama yapısı ve çoğul kimliklere duyarlı pedagojik bileşenleri dengeli biçimde bütünleştirmesi gerektiğini ortaya koyarak alana politika temelli bir çerçeve sunmaktadır.
This study aimed to comparatively examine the homeland language education policies of Türkiye, Spain, and Portugal directed at the children of their citizens living abroad through an analysis of official documents. The research explored the institutional and ideological foundations upon which these policies were built, the structuring of implementation processes, and the positioning of key stakeholders such as students, teachers, and parents within these frameworks. Designed within an interpretivist-constructivist paradigm, this qualitative study analyzed a total of ten official policy documents - three from Türkiye, three from Spain, and four from Portugal - using the inductive content analysis method. Through the coding of meaning units, seventeen codes, eight sub-categories, and three main categories were established; national language ideologies and pedagogical practices were comparatively described based on the "Homeland Language Education Policy Framework" developed during this process. Findings indicated that Türkiye adopted a centralized approach grounded in national identity and cultural continuity; Spain followed an outward-oriented strategy emphasizing intercultural competence and participatory governance while Portugal offered a more flexible perspective oriented toward the global dissemination of the language. The study offered a policy-based framework for the field, suggesting that effective homeland language policies should balance and integrate institutional vision, flexible implementation structures, and pedagogical components sensitive to plural identities.