Research Information System
HUBİTSEM Hukuk Bilişim Teknoloji Sempozyumu (2024), Ankara, Turkey, 04 May 2024 - 05 May 2025, pp.536-537, (Summary Text)
Günümüzde uçtan uca şifrelenmiş iletişim platformları sadece yüksek düzeyli kamusal ve ticari iletişim için değil, aynı zamanda gündelik kişiler arası iletişimi de kapsar şekilde genişlemiştir. Günümüzde Whatsapp, Telegram, Signal gibi numaradan bağımsız (over the top, OTT) kişilerarası platformların toplam kullanıcı sayısı milyarlarla ifade edilmekte, bu platformlar geleneksel telekomünikasyon servis sağlayıcılarının denetimi ve gözetimi olmadan faaliyet gösterebilmektedir. OTT platformlardaki iletişimin önemli kısmı zaman içinde uçtan uca şifrelenmiş duruma gelmiştir. Uçtan uca şifrelenmiş iletişim ulusal kolluk makamlarına çok sınırlı, belli ön bilgiler (metadata) dışında gözlenebilecek bir veri alanı bırakmamaktadır. Günümüzde hem ceza hukuku hem kolluk bakımından OTT’ler üzerinden yapılan şifrelenmiş iletişimin yarattığı en büyük sorun, yasadışı faaliyetlerin bu tür platformların gizliliğinden faydalanmaya başlamış hale gelmesidir. Uyuşturucu ticareti, terör propagandası ve terör eylemi planlanması, çocuk istismarı, yasadışı cinsel içeriklerinin yayılması, dolandırıcılık, kin ve düşmanlığa tahrik gibi birçok suçun bu platformlardan ciddi bir anonimlik ve şifreleme imkanı ile gerçekleştiriliyor olması hem önleyici hem bastırıcı kolluk faaliyetlerini güçleştirmektedir. Devletin kamu düzenini sağlama ve kişilerin maddi ve manevi varlıklarını koruma görevlerinden vazgeçemeyeceğinden bahisle, bu tür platformlardaki gözetimin hangi hukuki ve teknik imkanlar ile gerçekleştirilebileceğini incelemek gereklidir. Bildiride bu konu ele alınacak, fakat bu gözetimin anayasal sınırları da göz önünde bulundurularak amaçlanan gözetimin kapsamı ve niteliği Türk İdare Hukuku bakımından tartışılacaktır. Karşılaştırmalı bir örnek olarak AB Hukuku alanından OTT platformlarına belli anahtar sözcüklerle ve görsel örnekleriyle otomatik gözetim yapma ve kolluk makamlarına raporlama zorunluluğu getiren “Çocukların Cinsel İstismarını Önlemeye ve Bunlarla Mücadeleye Yönelik Kurallar Tüzüğü” taslağı da incelenecek, bu taslak metne Avrupa literatüründe yöneltilen hak ve özgürlükler temelli eleştiriler de tartışmaya eklenecektir. Son olarak Türkiye’de OTT platformları için hangi hukuki zorunlulukların getirilmesi gerektiğine dair öneriler sunulacak, mevcut adli istinabe yolunun etkisizliğine karşı tercih edilebilecek önleyici ve bastırıcı etki taşıyacak bir otomatik (algoritmik) gözetim imkanının anayasal temellerine ve sınırlarına dair düşünceler sunulacaktır.