Afet ve Acil Durum Alanında Örgütsel Stres: İlişkisel Bir Araştırma

Creative Commons License

ERİNCİK S., Oktem K.

Toplum ve Sosyal Hizmet, cilt.37, sa.3, ss.809-832, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırma, afet ve acil durum alanında görev yapan çalışanların algıladıkları örgütsel stres düzeylerini ve stresin alt boyutlarını belirlemeyi; stres düzeylerinin sosyodemografik ve mesleki değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel yöntemle, ilişkisel tarama deseni kullanılarak yürütülmüş; çalışma grubunu Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) merkez ve taşra birimlerinde görev yapan 463 çalışan oluşturmuştur. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve geçerlilik–güvenirlik analizleri yapılan Örgütsel Stres Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçek; görev ve iş yükü kaynaklı stres, örgütsel yapı ve yönetim kaynaklı stres, operasyonel kaynak yetersizliği stresi ile dış paydaş ve afetzede etkileşimi kaynaklı stres olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Bulgular, genel stres düzeyinin orta–yüksek aralıkta seyrettiğini; stres düzeylerinin yaş, görev süresi, mesleği seçme gerekçesi ve hizmet sınıfına göre anlamlı biçimde farklılaştığını, cinsiyete göre ise genel stres düzeyinde anlamlı fark bulunmadığını göstermektedir. Bulgular, örgütsel ve mesleki koşulların afet çalışanlarının stres deneyimlerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Afet ve acil durum alanına özgü standartlaştırılmış ölçme araçlarının sınırlılığı dikkate alındığında, bu çalışmanın alan yazındaki boşluğa katkı sunacağı, ilgili politika ve uygulamalara ışık tutacağı değerlendirilmektedir.
This study aims to identify the perceived organizational stress levels and stress sub-dimensions of employees working in disaster and emergency management and to examine whether these levels differ according to sociodemographic and occupational variables. The research was conducted using a quantitative method with a relational survey design. The study group consisted of 463 employees working in the central and provincial units of the Disaster and Emergency Management Authority (AFAD). Data were collected using the Organizational Stress Scale developed by the researchers, whose validity and reliability were established. The scale comprises four sub-dimensions: task and workload-related stress, organizational structure and management-related stress, stress arising from operational resource inadequacy, and stress related to interactions with external stakeholders and disaster victims. The findings showed that overall organizational stress levels were moderate to high. Stress levels differed significantly according to age, length of service, reason for choosing the profession, and service class, while no significant differences were found based on gender. The results indicate that organizational and occupational conditions play a key role in the stress experiences of disaster and emergency staff.