Türkiye’de Fen Bilimlerinde Yaratıcı Drama Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2010-2024)
Yaratıcı Drama Dergisi, cilt.21, sa.1, ss.680-95, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.21612/yader.2026.004
- Dergi Adı: Yaratıcı Drama Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.680-95
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de 2010-2024 yılları arasında fen bilimleri alanında yaratıcı drama yöntemiyle hazırlanmış 36 lisansüstü tezi inceleyerek, bu çalışmaların akademik yönelimlerini, kullanılan yöntemleri, ulaşılan bulguları ve geliştirilen önerileri ortaya koymaktır. Nitel araştırma desenine dayalı olarak yürütülen bu çalışmada, veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmış ve Ulusal Tez Merkezi’nden erişilebilen tezler, belirlenen ölçütlere göre analiz edilmiştir. Tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde hazırlandığı ve eğitim bilimleri çatısı altında, özellikle fen bilgisi eğitimi alanında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Araştırmalarda genel olarak nicel yöntemler ve deneysel desenler tercih edilmiş, öğrenciler en çok çalışılan grup olmuş ve örneklem büyüklüğü çoğunlukla orta düzeyde kalmıştır. Tezlerin içerik analizine göre yaratıcı drama yöntemi; fen bilimleri öğretiminde öğrencilerin akademik başarılarını, kavramsal anlamalarını, bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmekte, öğrenme sürecini daha kalıcı ve eğlenceli hale getirmektedir. Yöntemin öğrencilerin motivasyonu ve derse karşı tutumları üzerinde de çoğunlukla olumlu etkisinin olduğu görülmüştür. Araştırmanın önemli bir boyutunu oluşturan Drama Ders Planı Değerlendirme Rubriği (DDPR) çerçevesinde, 36 tezden yalnızca 24’ünün detaylı olarak yapılandırılmış drama ders planı içerdiği ve bu planların rubrik kriterlerine göre değerlendirilebildiği tespit edilmiştir. Tezlerde öne çıkan öneriler arasında; öğretmenlere yönelik yaratıcı drama teknikleri üzerine hizmet içi eğitimler verilmesi, fen öğretimi için özel olarak geliştirilen yaratıcı drama etkinlik kitaplarının hazırlanması, öğretmen adaylarının bu yöntemle ilgili uygulamalı süreçlere dâhil edilmesi, dijital teknolojilerle desteklenen drama materyallerinin geliştirilmesi ve yaratıcı drama yönteminin yalnızca fen öğretiminde değil, disiplinler arası alanlarda da etkin biçimde kullanılması gerektiği vurgulanmıştır.
The main objective of this study is to examine 36 postgraduate theses that used the creative drama method in the field of science education in Turkey between 2010 and 2024, and to reveal the academic orientations, methodologies, findings reached, and recommendations developed in these studies. Conducted within a qualitative research design, this study collected data through document analysis and analyzed theses accessible from the National Thesis Center according to specified criteria. It was determined that the vast majority of theses were prepared at the master’s level and fell under the umbrella of educational sciences, particularly in the field of science education. Quantitative methods and experimental designs were generally preferred in the studies, students were the most studied group, and the sample size was mostly medium. According to the content analysis of the theses, the creative drama method improves students’ academic achievement, conceptual understanding, scientific process and critical thinking skills in science education, and makes the learning process more lasting and enjoyable. The method was also found to have predominantly positive effects on students’ motivation and attitudes towards the course. Within the framework of the Drama Lesson Plan Evaluation Rubric (DLPER), which constituted an important dimension of the research, it was determined that only 24 of the 36 theses contained a detailed, structured drama lesson plan and that these plans could be evaluated according to the rubric’s criteria. Prominent recommendations in the theses included providing in-service training on creative drama techniques for teachers, preparing activity books specifically developed for science education using creative drama, involving teacher candidates in practical processes related to this method, developing drama materials supported by digital technologies, and emphasizing that the creative drama method should be used effectively not only in science education but also in interdisciplinary contexts.