Savunmayı Hazırlamak İçin Gerekli Zamana ve Kolaylıklara Sahip Olma Hakkı (AİHS m. 6/3-b)

Creative Commons License

Erdoğan Y. M.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.75, sa.2, ss.1447-1529, 2026 (TRDizin)

Özet

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı, 3. fıkrasıyla, savunmanın etkili bir şekilde hazırlanması, yapılması ve sanığın kendisini iddia makamıyla eşit şartlarda savunabilmesi amacıyla gerekli olan bir takım hakları güvence altına almaktadır. Fıkranın (b) bendinde yer alan “savunmayı hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olma hakkı”, hakkında bir suç isnadı olan kişinin, yargılamanın sonucuna etki etmek için gerekli ve ilgili tüm argümanları mahkemeye sunmasına olanak tanıyacak uygun bir savunma hazırlamasını sağlayarak yargılamadaki diyalektiğin gereği gibi işleyebilmesi ve silahların eşitliğinin sağlanması amacını taşımaktadır. Adil yargılanma hakkı Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde güvence altına alınmış olmakla beraber, bu hakkın içerdiği güvencelere madde metninde yer verilmediğinden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yorumu savunmayı hazırlamak için gerekli zamana ve kolaylıklara sahip olma hakkının kapsamı konusunda yol gösterici niteliktedir. Bu nedenle, çalışmada söz konusu hak incelenirken AİHM yorumu esas alınmış, ayrıca Anayasa Mahkemesinin konuya yaklaşımına yer verilerek çok sayıda karara ve inceleme konusu hakkı destekleyen iç hukuk düzenlemelerine değinilmiştir.
Right to a fair trial, regulated in Article 6 of the European Convention on Human Rights, guarantees, with its 3rd paragraph, a number of rights necessary for the effective preparation of a defence and for the accused to be able to defend himself on equal terms with the prosecution. “The right to have adequate time and facilities for the preparation of a defence” in subparagraph (b), aims to ensure that the dialectics of the trial can function properly and equality of arms is ensured by enabling the person accused of a crime to prepare a defence that will enable him to present to the court all the necessary and relevant arguments to influence the outcome of the trial. Since the guarantees included in the right to a fair trial are not mentioned in Article 36 of the Constitution, the interpretation of the European Court of Human Rights is instructive regarding the scope of the right to have sufficient time and facilities to prepare a defense. This study examines the right in question based on the interpretation of the ECHR, and also refers to the relevant decisions of the Constitutional Court and domestic legal regulations supporting the right under investigation.