Isınmanın ötesinde: Aktivasyon sonrası performans artışını anlamak

Aytaç T., Isler A. K.

Spor Hekimliği Dergisi, cilt.60, sa.3, ss.114-121, 2025 (TRDizin)

Özet

Yüksek şiddetli aktivitelerden sonra kas performansının akut olarak gelişmesini ifade eden ve spor bilimlerinde önemli bir fenomen olan Aktivasyon Sonrası Performans Artışı (ASPA), aktivasyon sonrası potansiyasyon yöntemlerinden farklı olarak, yüksek şiddetli kas kasılmasının bilinçli olarak gerçekleştirildiği durumlardan sonra ortaya çıkmaktadır. Bu derlemede ASPA’yı etkileyen fizyolojik mekanizmalar ve bu mekanizmaların altındaki nöral ve metabolik faktörler açıklanmış ve bu faktörlerin özellikle kuvvet ve güç unsurları barındıran spor branşlarındaki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, sporcular ve antrenörler için ASPA uygulamalarının önemi vurgulanarak, ASPA’nın elit sporculardan yaşlı bireylere kadar farklı popülasyonlarda atletik performansı optimize etmek için kuvvet ve kondisyon programlarına nasıl etkili bir şekilde entegre edilebileceği açıklanmaktadır. Tüm bunlara ek olarak, antrenman geçmişi, genetik yatkınlıklar ve dış faktörler nedeniyle kişiye göre değişen ASPA yanıtları ve uygulamadaki zorluklar bu derlemenin konusu olmuştur. Sonuç olarak, bu derlemede ASPA mekanizmaları açıklanarak kanıta dayalı stratejiler aracılığıyla spor performansını artırma potansiyelinin kapsamlı bir genel değerlendirmesi yapılmıştır.
This review explores the concept of Post-Activation Performance Enhancement (PAPE), a critical phenomenon in sports science that focuses on the acute improvement of muscular performance following high-intensity conditioning activities. PAPE has emerged as distinct from post-activation potentiation, with an emphasis on enhancing voluntary muscle performance rather than relying on twitch force assessments. This review examines the physiological mechanisms underlying PAPE, including neural factors and metabolic processes, and discusses the significance of these enhancements in various sports, particularly in activities requiring explosive strength and power. Additionally, it highlights practical applications for athletes and coaches, outlining how PAPE can be effectively integrated into strength and conditioning programs to optimize athletic performance across different populations, from elite athletes to elderly individuals. Despite its potential, PAPE’s variability in response due to factors such as training history, genetic predispositions, and external influences, presents challenges for its practical implementation. Ultimately, this review offers a comprehensive overview of PAPE, its mechanisms, and its potential to enhance sports performance through evidence-based strategies.