Research Information System
16. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (UFBMEK 2024), Edirne, Turkey, 4 - 07 September 2024, pp.241-242, (Summary Text)
FEN
BİLİMLERİ DERSİNE VE BİLİM ŞENLİKLERİNE YÖNELİK ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN TUTUM
VE DÜŞÜNCELERİ
Okul içinde olduğu kadar
okul dışında da informal yollarla kalıcı öğrenmelerin gerçekleştiği bilinmektedir.
İnformal öğrenme; herhangi bir mekan sınırlaması olmaksızın her yerde
kendiliğinden ortaya çıkan, öğrenenin liderliğinde ve gönüllü yapılan öğrenmelerdir.
Örneğin; yürüyüş yaparken, evde televizyon izlerken, radyo dinlerken, gazete okurken,
ya da rutin faaliyetlerimizi gerçekleştirirken farkında olmadan edindiğimiz
bilgiler aslında informal yoldan edinilmiş bilgilerdir. Formal eğitimde ise,
önceden planlanmış, programlı ve amaçlı, öğrenme sürecinin kontrol edildiği
eğitim öğretim faaliyetlerini kapsayan bir süreç vardır. Okul dışı öğrenme
ortamlarından biri olan bilim şenlikleri; öğrencilere yaratıcı fikirlerini
uygulama
imkânı sunmakta, öğrenilen teorik bilgilerin pratiğe dönüştürülmesinde, yaşamı
kolaylaştıran ürünler tasarlamalarında ve bunları sergilemelerinde, merak ve
keşfetme duyularını geliştirmelerinde fayda sağlamaktadır. Bu çalışmada yaparak
yaşayarak, araştırarak sorgulayarak anlamlı ve kalıcı öğrenmelerin
gerçekleştiği fen bilimleri dersine ve okul dışı öğrenme ortamlarından biri
olan bilim şenliklerine yönelik ortaokul öğrencilerinin tutum ve düşüncelerinin
belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Bu bağlamda araştırmanın
örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde bilim şenliği
düzenleyen bir devlet okulunun 5, 6, 7 ve 8.sınıflarında öğrenim gören zaman ve
erişebilirlik açısından uygun örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya
gönüllü olarak katılmayı kabul eden 179 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Bu
nicel çalışmada verilerin toplanmasında Barmby ve arkadaşları
(2005) tarafından geliştirilen, dilimize Kaya ve Böyük (2011) tarafından
uyarlanan Fen Bilimleri Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (FDYTÖ) ile Keçeci,
Kırbağ-Zengin ve Alan (2017) tarafından geliştirilen Bilim Şenliği Tutum Ölçeği
(BŞTÖ) bilim şenliği etkinliğinin öncesinde ve sonrasında öğrencilere ön test-son
test olarak uygulanmıştır. Her iki ölçek için geliştirenlerden
izin istenmiş ve çalışmamızda kullanabileceğimize dair rızaları alınmıştır.
Ayrıca öğrencilerin fen dersine, fen deneylerine ve bilim şenliklerine ilişkin
düşüncelerini belirlemeye yönelik açık uçlu soruların da bulunduğu öğrencilerin
demografik özelliklerini belirlemeye yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan demografik
bilgi formu kullanılmıştır.
Çalışmanın ana problem
cümlesi:
· Araştırmaya
katılan ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine ve bilim şenliklerine yönelik
tutum ve düşünceleri ne düzeydedir?
Alt Problemleri:
·
Araştırmaya katılan ortaokul
öğrencilerinin fen bilimleri dersine ve fen deneylerine yönelik tutumlarında bilim
şenliği öncesi ve sonrasında anlamlı bir farklılık var mıdır?
· Araştırmaya
katılan ortaokul öğrencilerinin bilim şenliğine yönelik tutumlarında bilim
şenliği öncesi ve sonrasında anlamlı bir farklılık var mıdır?
· Araştırmaya
katılan ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersine ve bilim şenliğine
yönelik tutumlarında bilim şenliği öncesi ve sonrasında; cinsiyet, sınıf
düzeyleri, ebeveyn eğitim düzeyleri, bilim şenliğine katılmış olması, bilim
şenliğinde görev almış olması, fen bilimleri ders kitabını kullanması gibi
değişkenler açısından anlamlı bir farklılık var mıdır?
Verilerin
analizinde istatistiksel yöntem (SPSS) ve betimsel analizden faydalanılmıştır.
Açık
uçlu sorularda ise kod ve temalar çıkarılarak içerik analizi yapılmıştır.
İçerik
analizinde temel amaç, toplanan verileri açıklayabilecek kavramlara ve
ilişkilere ulaşmaktır (Yıldırım ve Şimşek, 2013). Araştırmanın sonunda
öğrencilerin; fen bilimleri dersine, fen deneylerine ve bilim şenliğine yönelik
olumlu tutum ve düşünceye sahip oldukları, fen bilimleri dersini daha çok
deney, bilim, laboratuvar gibi kelimelerle açıklamaya çalıştıkları, ders kitabı
ile ilgili görüşlerinden merak ve yaratıcılıklarının artan sınıf düzeyleri
bazında giderek düşüş gösterdiği, fen bilimleri dersine ve bilim şenliğine
yönelik tutumlarında cinsiyet ve anne eğitim düzeyi açısından farklılık
görülmezken; baba eğitim düzeyi, bilim şenliğine katılmış olma, bilim
şenliğinde görev almış olma ve fen bilimleri ders kitabını kullanıyor olma gibi
değişkenler bakımından 5. sınıfta öğrenim gören öğrenciler lehine, tutumlarında
anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar
Kelimeler: Fen eğitimi, bilim şenliği, okul dışı bilimsel
etkinlik