Üstün Potansiyelli Olarak Tanılanmış ve Tanılanmamış İlkokul Öğrencilerinin Benlik Kavramı Puanlarının İncelenmesi

Creative Commons License

ÇALIŞKAN K., BALOĞLU M.

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, cilt.64, sa.64, ss.189-208, 2026 (TRDizin)

Özet

Birçok teorisyen zekayı, çocuğun ileride üstün performans gösterebileceğini işaret eden bir potansiyel olarak tanımlamıştır. Potansiyelden performansa giden gelişimsel süreçte psikolojik faktörler önemli etkenlerdir. Bunlardan biri de benlik kavramıdır. Bu araştırmada, zihinsel alanda üstün potansiyelli olarak tanılanmış ve tanılanmamış eğitim hayatlarının henüz başındaki öğrencilerin benlik kavramlarını incelemek ve karşılaştırmak amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Örneklem, kolayda örnekleme yoluyla seçilmiş iki, üç ve dördüncü sınıfa devam eden 179 üstün potansiyelli BİLSEM öğrencisi ve herhangi bir tanı almamış aynı sınıf düzeylerinde 222 ilkokul öğrencisinden oluşmaktadır. Her iki örneklem grubunun verileri Piers-Harris’in Çocuklarda Öz-Kavramı Ölçeğiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler bağımsız örneklemler t testi, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleriyle çözümlenmiştir. Araştırmanın bulguları, üstün potansiyelli öğrencilerin genel, mutluluk/doyum, sosyal ve davranışsal benlik kavramı puanlarının tanı almamış akranlarından daha yüksek, kaygı benlik kavramı puanlarının ise daha düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Fiziksel benlik kavramlarına ilişkin puanlarda anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ayrıca cinsiyet, anne çalışma durumu ve kardeş sayısına göre benlik kavramının bazı puanlarında anlamlı farklılıklara rastlanmıştır. Araştırma bulguları kapsamında zihinsel açıdan akranlarından önde olan üstün potansiyelli ilkokul öğrencilerinin psikososyal açıdan da bazı avantajlara sahip olabileceği tartışılmıştır. Bununla birlikte kız olmak, çok kardeşe sahip olmak ve çalışmayan anneye sahip olmak üstün potansiyelli öğrencilerin benlik kavramları üzerindeki birer risk faktörü olarak dikkate değerdir. Üstün potansiyelden üstün yeteneğe giden yol, eğitsel ve psikososyal düzenlemelerle desteklenmelidir.
Many theorists have defined intelligence as potential that indicates that a child will perform exceptionally well later. Psychological factors are important determinants in the developmental process from potential to performance. One of these factors is self-concept. This study aims to examine and compare the self-concepts of gifted and non-gifted students who have just started their education. The research model was a correlational survey model. The sample was 179 BİLSEM students in grades two, three, and four who identified with gifted and 222 students in grades two, three, and four who unidentified with gifted selected through convenience sampling. Data for both sample groups were collected using the Piers-Harris' Self-Concept Scale for Children. The data obtained were analyzed with independent samples t-tests, Mann-Whitney U, and Kruskal-Wallis test. The research findings show that gifted students had higher scores than non-gifted students in general, happiness/satisfaction, social, and behavioral self-concept, while their anxiety scores were lower. Physical self-concepts did not differ between groups. Also, there were some meaningful differences in some self-concept scores based on gender, mom's work status, and number of siblings. It was discussed that gifted elementary school students who advanced of their peers intellectually may also have certain advantages in terms of psychosocial aspects. Being female, having many siblings, and having a non-working mother were risk factors that needed to be considered in terms of the self-concept of gifted students. The path from gifted to talented must be supported by educational and psychosocial arrangements.