İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması (ACT) Testi’nin Türk hafif bilişsel bozukluk ve Alzheimer hastaları için geçerliği ve tanısal doğruluğu
Cukurova Medical Journal, cilt.51, sa.1, ss.87-104, 2026 (ESCI, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 51 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.17826/cumj.1799628
- Dergi Adı: Cukurova Medical Journal
- Derginin Tarandığı İndeksler: Emerging Sources Citation Index (ESCI), Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.87-104
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması (ACT) Testi’nin, sağlıklı bireyler ile Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) ve Alzheimer hastalarını (AH) ayırt etmedeki klinik yararlılığını değerlendirmeyi amaçlayan çok yöntemli bir geçerlik çalışmasıdır. Gereç ve Yöntem: Yaşları 50-86 arasında değişen toplam 166 katılımcı (22 AH, 20 HBB ve 124 sağlıklı kontrol) çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara standart bir nöropsikolojik test bataryasının ardından ACT Testi uygulanmıştır. Bulgular: ACT Testi puanları tanı grupları arasında anlamlı farklılık göstermiş ve gecikme süreleri boyunca performansta belirgin bir bozulma eğilimi ortaya koymuştur (Kontrol > HBB > AH). ACT Testi toplam puanları, genel biliş ve bellek ve yürütücü işlevlerle orta-güçlü ilişkiler göstermiştir. Lojistik regresyon ACT Testi’nin AH hastaları ile kontrol grubunu ayırt ettiğini (OR = 0.89, %95 GA [0.84–0.96]) ancak HBB hastalarını ayırt etmediğini göstermiştir (OR = 1.04, %95 GA [0.91–1.19]). Yaş ve diğer bilişsel değişkenlerin dahil edildiği genişletilmiş modelde ACT Testi bağımsız bir yordayıcı olmaktan çıkmıştır. ROC analizi, AH için güçlü bir ayırt edicilik göstermiştir (AUC = 0.89, %95 GA [0.83–0.94]); ≤ 39 kesme noktası için duyarlılık %91 (%95 GA [0.71–0.99]) ve özgüllük %82 (%95 GA [0.74–0.89]) olarak saptanmıştır. Yaşın modele eklenmesiyle yaşa göre düzeltilmiş modelde tanısal doğruluk daha da artmıştır. Sonuç: ACT Testi, AH’yi ayırt etmede güçlü bir ayırt edicilik sunmakta ve birden fazla bilişsel alanla anlamlı yakınsak ilişkiler göstermektedir.
Purpose: This study is a multi-method validity study aimed to evaluate the clinical usefulness of the Auditory Consonant Trigram (ACT) Test in distinguishing healthy controls, patients with Mild Cognitive Impairment (MCI), and patients with Alzheimer's disease (AD). Materials and Methods: A total of 166 participants aged 50–86 years were included: 22 with AD, 20 with MCI, and 124 healthy controls. All participants first completed a battery of standardized neuropsychological tests, followed by the ACT Test. Results: Significant group differences were found in ACT Test scores, indicating an impairment gradient across delay intervals (Control > MCI > AD). ACT Test total scores correlated moderately to strongly with general cognitive functions, memory, and executive functions. Logistic regression analysis found that ACT Test significantly distinguished patients with AD from controls (OR = 0.89, %95 CI [0.84–0.96]), but did not differentiate patients with MCI from controls (OR = 1.04, %95 CI [0.91–1.19]). In the extended model that included age and other cognitive variables, ACT Test was not an independent predictor. ROC analysis showed strong discrimination for AD (AUC = 0.89, 95% CI [0.83–0.94]) with a cut-off point of ≤ 39, sensitivity of 91% (95% CI [0.71–0.99]), and specificity of 82% (95% CI [0.74–0.89]). Adjusting for age further improved accuracy in the age-adjusted model. Conclusion: The ACT Test provides robust discrimination of AD and shows meaningful convergent associations with multiple cognitive domains.