Türkiye’de Boşanmış Kadınlara Yönelik Psikososyal Müdahalelere Kapsamlı Bir Bakış

Çon H. Ö., Kocturk N.

Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, cilt.18, sa.4, ss.1579-1594, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Derleme
  • Cilt numarası: 18 Sayı: 4
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.18863/pgy.1866799
  • Dergi Adı: Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Psycinfo, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO), Health Research Premium Collection (ProQuest)
  • Sayfa Sayıları: ss.1579-1594
  • Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma Türkiye’de boşanmış kadınlarla gerçekleştirilen psikososyal müdahaleleri; kullanılan yöntemler, kuramsal bakış açısı, örneklem özellikleri, müdahale türü ve içeriği, uygulama biçimi ve elde edilen sonuçlar açısından kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma PRISMA-ScR kılavuzu çerçevesinde sistematik kapsam incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışma kapsamında Web of Science, Scopus, PubMed, YÖKTEZ ve ULAKBİM veri tabanları taranmış ve dahil etme/hariç tutma kriterleri doğrultusunda incelenecek çalışmalar belirlenmiştir. Tarama süreci sonucunda Türkiye’de boşanmış kadınlarla gerçekleştirilen psikososyal müdahaleleri inceleyen toplam altı çalışmaya ulaşılmıştır. Bulgular, Türkiye’de bu alanda yapılan müdahalelerin sınırlı sayıda olduğunu, kuramsal yaklaşım açısından çeşitlilik gösterdiğini, çoğunlukla yüz yüze ve grup temelli uygulamaları içerdiğini göstermektedir. İlgili araştırmalarda psikososyal müdahalelerin boşanmaya uyum, duygusal farkındalık, psikolojik iyi oluş, psikolojik dayanıklılık, aile yaşam doyumu, depresyon, anksiyete, yalnızlık, ebeveyn stresi, ebeveyn kabulü ve empati düzeyi gibi değişkenler üzerindeki etkililiklerinin incelendiği saptanmıştır. Dahil edilen tüm çalışmalarda psikososyal müdahalelerin sonrasında psikolojik değişkenlerde olumlu yönde anlamlı değişimler gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, bu bulgular Türkiye’de boşanmış kadınlarla gerçekleştirilen psikososyal müdahalelerin etkililiğine ilişkin olumlu bir tablo ortaya koymaktadır. Bununla birlikte ulaşılan çalışmaların sınırlı sayıda olması gelecek araştırmalarda boşanmış kadınların psikososyal iyi oluşlarını desteklemek amacıyla yeni müdahalelerin geliştirilmesinin gerekliliğini ve önemini vurgulamaktadır.
This study aims to comprehensively examine psychosocial interventions conducted with divorced women in Türkiye. A total of six studies examining psychosocial interventions were included in the study at the end of a systematic scoping review process, following the PRISMA-ScR guidelines, in the Web of Science, Scopus, PubMed, YÖKTEZ, and ULAKBİM databases. The findings show that the number of interventions in this field in Türkiye is limited, and there is diversity in terms of theoretical approaches, sample characteristics, intervention type and content, and implementation methods. The effectiveness of psychosocial interventions in these studies was examined across variables such as adjustment to divorce, emotional awareness, psychological well-being, psychological resilience, family life satisfaction, depression, anxiety, loneliness, parental stress, parental acceptance, and empathy. All included studies showed significant positive changes in psychological variables following psychosocial interventions. Consequently, these findings present a positive picture regarding the effectiveness of psychosocial interventions conducted with divorced women in Türkiye. However, the limited number of studies highlighted the need and importance of developing new interventions to support the psychosocial well-being of divorced women in future research.