Each period carries its sense of humour and social changes beyond centuries through the heroes they create. The heroes are created to become society's spokesperson with the new functions they assume in different periods, make us question by having fun, comfort us by making us laugh and teach us something. In the transition from oral tradition to written culture, humour magazines were one of the new areas where humour heroes found a place for themselves. Turkish humour magazines, which date back to the 1800s, tried to convey change, transformation, and innovations, with the heroes created by feeding on the oral literature tradition of the early periods. After the 1960s, the heroes in humour magazines were selected from within the society and came to the forefront with specific characteristics. Child heroes were also included in these magazines. Child heroes have the characteristics of trying to understand their society and the changes, questioning, being intelligent, being ready to respond, and revealing the dreams and creativity of their own period. This article will identify and discuss social change and the sense of humour of different periods through children's cartoon heroes. The article will analyse children's cartoon heroes named “Hüdaverdi”, “Avanak Avni”, “Fırat” and “Kral Şakir”. The contents of the cartoons will be handled with semiotics, content analysis based on text-centred perspective and cultural analysis.
Her dönem, insanlar yarattıkları kahramanlar aracılığıyla mizah anlayışını ve toplumsal değişimleri yüzyılların ötesine taşır. Yaratılan kahramanlar, farklı dönemlerde yüklendiği yeni işlevlerle toplumun sözcüsü olur, eğlenerek sorgulatır, güldürerek rahatlatır ve bir şeyler öğretir. Sözlü gelenekten yazılı kültüre geçişte mizah kahramanlarının kendine yer bulduğu yeni alanlardan biri de mizah dergileri olmuştur. Tarihi 1800’lü yıllara dayanan Türk mizah dergileri, ilk dönemlerde sözlü edebiyat geleneğinden beslenerek yarattığı kahramanlarla değişim, dönüşüm ve yenilikleri aktarmaya çalışmıştır. 1960’lardan sonra ise mizah dergilerindeki kahramanlar, toplumun içinden seçilmiş, belirli özellikleriyle ön plana çıkan kişiler olmuştur. Bu dergilerde çocuk kahramanlara da yer verilmiştir. Çocuk kahramanlar; içinde bulundukları toplumu, değişimleri anlamaya çalışan, sorgulayan, zeki, hazır cevap ve kendi döneminin hayallerini, yaratıcılığını ortaya koyan bir özelliğe sahiptir. Bu makalede toplumsal değişim ve farklı dönemlerin mizah anlayışı, çocuk karikatür kahramanları aracılığıyla tespit edilecek ve tartışılacaktır. Makalede “Hüdaverdi”, “Avanak Avni”, “Fırat” ve “Kral Şakir”’ adlı çocuk karikatür kahramanları incelenecektir. Karikatürlerdeki içerikler göstergebilim, metin merkezli bakış açısına dayalı içerik analizi ve kültürel çözümlemelerle ele alınacaktır.
