Türkiye’de Siyaset Hukuku Yargısı ve Eğitimi

Creative Commons License

KAYA I., ÇAĞLAR A.

Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, cilt.18, sa.01, ss.77-93, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de siyaset bilimi ve hukuk disiplinlerinde siyaset hukuku ve yargısına dair verilen eğitimler üzerine bir inceleme gerçekleştirmektir. Tasarım/Yöntem: Çalışmada ilk olarak siyaset hukukunun kavramsal incelemesi yapılmış, bir tanım tespit edilmeye çalışılmış, kavramın ne ölçüde siyaset bilimi veya hukuk disiplinine içkin olduğu ve mevzuatının nasıl şekillenebileceği tartışılmıştır. İkinci bölümde siyaset hukuku eğitiminin önemi üzerinde durulmuş; demokratik kurumların sağlamlaşması ve siyasetin hukuka uygun şekilde yürütülebilmesi için siyaset hukukunun ayrı bir hukuki disiplin olarak görülmesi olanağı değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye’deki başlıca İİBF, SBF, hukuk fakülteleri ile sosyal bilimler enstitülerinin eğitim programları incelenmiş ve Türkiye’de lisans ve lisansüstü eğitimde siyaset hukukunun mevcut durumuna ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. Bulgular: Siyaset hukuku eğitiminin ayrı bir akademik disiplin olarak ele alınması ve siyaset hukuku yargısının ayrı bir yargı rejimi olması gerektiğine dair önerilerde bulunulmuş; demokratik kurumların işletilebilmesine ilişkin çıkarımlarda bulunularak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Türkiye’deki hukuk düzeni içerisinde siyasi partilere ve liderlere ilişkin yargılamaların kamu hukuku ile özel hukuk arasında paylaştırıldığı görülmektedir. Siyasetin hukuku kullanmaya ve hukuktan yararlanmaya elverişli yapısının yozlaşma ve demokratik gerilemelere kapı açabileceği sonucuna varılmıştır. Sınırlılıklar: Çalışmanın bir makale olması ve belirli bir kelime sayısıyla sınırlandırılması nedeniyle, üniversiteler incelenirken URAP sıralamasındaki ilk 30 üniversite ele alınabilmiş ve Türkiye’deki tüm üniversiteler incelemeye dâhil edilememiştir. Üniversitelerde verilen dersler incelenirken yalnızca ders adları ve izlenceler dikkate alınmış, ders içeriklerine ilişkin başka bir inceleme yapılamamıştır. Özgünlük/Değer: Bu çalışmada “siyaset hukuku”, hukukun siyasetin ürünü değil, siyasetin hukukun ürünü olması gerektiğini savunan bilimsel bir yaklaşım olarak ele alınmıştır. Çalışma, bu yaklaşım ve inceleme alanıyla Türkçe literatürdeki yegâne çalışma olma özelliğini taşımaktadır. Bu nedenle çalışmanın özgün değerinin yüksek olduğu değerlendirilmektedir.
Purpose: The aim of this study is to examine education on political law and political jurisprudence within the disciplines of political science and law in Türkiye. Design/Methodology: First, the study provides a conceptual analysis of political law, seeks to establish a definition, and discusses the extent to which the concept is inherent to the disciplines of political science and law, as well as how its legal framework could be shaped. The second section focuses on the importance of political law education and evaluates the possibility of recognizing political law as a distinct legal discipline in order to strengthen democratic institutions and ensure that political activities are conducted in accordance with the law. The third section examines the curricula of leading faculties of economics and administrative sciences (FEAS), faculties of political science (FPS), faculties of law, and institutes of social sciences in Türkiye, and evaluates the current status of political law in undergraduate and graduate education. Findings: The study proposes that political law education should be treated as a distinct academic discipline and that political law jurisprudence should constitute a separate judicial regime. It also aims to contribute to the literature by drawing implications regarding the effective functioning of democratic institutions. Within the Turkish legal system, it is observed that the adjudication of political parties and political leaders is divided between public law and private law. The study concludes that the structure of politics, insofar as it enables the instrumentalization and exploitation of law, may pave the way for corruption and democratic backsliding. Limitations: Due to the article format and its word-count limitation, the examination of universities was restricted to the top 30 universities in the URAP rankings; therefore, not all universities in Türkiye could be included. In examining the courses offered by universities, only course titles and syllabi were considered, and no further analysis of course content was conducted. Originality/Value: This study conceptualizes “political law” as a scholarly approach that argues that politics should be a product of law rather than law being a product of politics. With this approach and scope, the study is unique in the Turkish-language literature. Accordingly, it is considered to have a high level of originality and value.