As an international legal person, the legal basis of international organizations is based on the founding treaty. The founding treaty can be likened to the constitution of a state. From this perspective, founding treaties are the texts that determine the basic legal characteristics of international organizations. The Nakhchivan Agreement, signed in 2009, is also the fundamental document that established the Organization of Turkic States. The Nakhchivan Agreement, which is a multilateral international treaty, has given legal personality to the Organization of Turkic States, which was established solely for the Turkic World, and has made it a member of the international community as an international organization. The Nakhchivan Agreement, like every founding treaty, has some basic features and determines the characteristics of the Organization of Turkic States in terms of international law. When evaluated in terms of the language and concepts, used in the treaty text, it is seen that there are some problems. Some of the aforementioned problems were resolved with the protocol signed in 2022 within the framework of the authority, granted in Article 21 of the Nakhchivan Agreement. However, it is thought that it would be beneficial to make some additional changes. In this article, the Nakhchivan Agreement will be evaluated as a founding treaty and some changes, which are considered beneficial, will be suggested.
Bir uluslararası hukuk kişisi olarak uluslararası örgütlerin hukukî temeli, kurucu antlaşmaya dayanır. Kurucu antlaşma, bir devletin anayasasına benzetilebilir. Bu yönüyle bakıldığında kurucu antlaşmalar, uluslararası örgütlerin temel hukukî niteliklerini belirleyen metinlerdir. 2009 yılında imzalanan Nahçıvan Anlaşması da Türk Devletleri Teşkilatı’nı kuran temel belgedir. Çok taraflı bir uluslararası antlaşma niteliği taşıyan Nahçıvan Anlaşması, yalnızca Türk Dünyası’na yönelik olarak kurulan Türk Devletleri Teşkilatı’na hukukî kişilik kazandırmış ve uluslararası bir örgüt olarak uluslararası toplumun bir üyesi yapmıştır. Nahçıvan Anlaşması, her kurucu antlaşma gibi bazı temel özellikler taşımakta ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın uluslararası hukuk açısından niteliklerini belirlemektedir. Antlaşma metninde kullanılan dil ve kavramlar açısından değerlendirildiğinde ise bazı sorunlar olduğu görülmektedir. Bahsi geçen sorunların bir kısmı, Nahçıvan Anlaşması’nın 21. maddesinde verilen yetki çerçevesinde, 2022 yılında imzalanan protokol ile giderilmiştir. Bununla birlikte, ek bazı değişikliklerin yapılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, bir kurucu antlaşma olarak Nahçıvan Anlaşması ele alınacak ve söz konusu antlaşmada, yapılmasının faydalı olduğu düşünülen bazı değişiklikler önerilecektir.
