İklim Değişikliği Formu’nun Türkçe Uyarlanması: Ortaokul Öğrencileri İçin Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Creative Commons License

Karabacak N. N., Akcay B., Delen i., DERTLİ Z. G., Akcay H., YILDIZ B., ...Daha Fazla

Hayef:journal of education (Online), sa.1, ss.1-10, 2026 (TRDizin)

Özet

İklim değişikliği, günümüzün en acil ve karmaşık çevresel sorunlarından biridir. Bu sorunun etkili bir şekilde ele alınabilmesi, bireylerin erken yaşlardan itibaren bilimsel bilgiye dayalı farkındalık ve sorumluluk geliştirmesiyle mümkündür. Özellikle ortaokul düzeyindeki öğrencilerin iklim değişikliğini anlamaları, gelecekteki çevreye yönelik tutum ve davranışları açısından kritik öneme sahiptir. Ülkemizde öğrencilerin hem bilgi düzeyleri hem de tutumlarını ölçmeye yönelik sınırlı sayıda ölçme aracı bulunmaktadır. Bu çalışma, Dijkstra ve Goedhart (2012) tarafından geliştirilen İklim Değişikliği Formu’nun Türkçe uyarlanmasını ve ortaokul öğrencileri için geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini kapsamaktadır. Araştırmada karma yön- tem kullanılmış, ölçek üç şehirdeki rastgele seçilen 12 okuldaki 634 öğrenciyle uygulanmıştır. Tutum ölçeği, altı faktörlü yapısını 26 maddeyle büyük ölçüde korumuş ve yüksek iç tutarlılık göstermiştir. Bilgi testi ise 11 maddeyle son hâlini almış ve önerilen ölçütleri karşılamıştır. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin hem yapısal olarak geçerli hem de psikometrik açıdan güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Uyarlanan bu araç, öğrencilerin bilimsel ve çevresel tutumlarını değerlendirmek ve çevre eğitimi uygulamalarını izlemek için etkili bir kaynak sunmaktadır.
Climate change has been one of the most urgent and complicated problems nowadays. Addressing this problem effec- tively is possible by developing awareness and responsibility based on scientific knowledge in individuals from an early age. Especially for middle school students, understanding climate change is critical for their future attitudes and behav- iors towards environment. Unfortunately, there are limited Turkish tools measuring the knowledge level of students together with attitude. Therefore, this study adapted the Climate Change Knowledge Test and Attitudes Scale, which is developed by Dijkstra and Goedhart (2012) to Turkish and includes validity and reliability analyses for secondary school students. The study employed a mixed-method design and the scale was administered to 634 students in 12 randomly selected schools across three cities. The Attitude Scale largely maintained its six-factor structure with 26 items and dem- onstrated high internal consistency. The final 11-item knowledge test met the recommended criteria. The results dem- onstrated that the scale was both structurally valid and psychometrically reliable. This adapted instrument provides an effective resource for assessing students’ scientific and environmental attitudes and monitoring environmental education practices.