SANATTA SİMBİYOTİK BİR İLİŞKİ OLARAK RÜYALAR
Sanat Yazıları, cilt.0, sa.54, ss.1-17, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 54
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.61742/sanatyazilari.1732267
- Dergi Adı: Sanat Yazıları
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-17
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu incelemede, rüya ile sanat arasındaki simbiyotik ilişki, Sigmund Freud’un “Rüyaların Yorumu” çalışması temel alınarak, rüyaların sanat eserlerinde ifade biçimi ve her ikisinin oluşumları arasındaki ilişkisel benzerlik incelenmiştir. Buna göre rüya ve sanat, bireyin toplumsal olarak kabul görmeyecek bu nedenle de bastırılmış bilinçdışı arzu ve taleplerinin gerçek-liğe uygun bir biçime dönüştürülmesini sağlayan yüceltme yolları olarak görülür. Bu perspektiften bakıldığında her iki ifade alanının da yapısal ve oluşumsal benzerliğinin, bilinçdışını dönüştürme biçimlerinde olduğu öne sürülmektedir. Makalede, sanatın görsel ve estetik özelliklerinin yanı sıra, bilinçdışı ifade için bir anlatı alanı olduğu fikri, sanatçı ve yapıt seçimlerinde de belirleyici bir işlev üstlenmektedir. Yapılan yapıt analizleri aracılığıyla sanat ve rüya arasındaki ilişkisel bağ böylece görünür kılınmıştır.
In this study, the symbiotic relationship between dreams and art is examined based on Sigmund Freud’s work The Interpre-tation of Dreams. The focus is on how dreams are expressed in works of art and the structural similarities between the formation of both. Accordingly, both dreams and art are viewed as forms of sublimation that allow the transformation of repressed unconscious desires and demands—often deemed socially unacceptable—into a form compatible with reality. From this perspective, it is argued that the structural and formative similarities of these two modes of expression lie in the way they transform the unconscious. In the article, the idea that art, beyond its visual and aesthetic qualities, serves as a narrative space for unconscious expression plays a determining role in the selection of artists and works. Through the analysis of selected artworks, the relational connection between art and dreams is thus made visible.