Gaziantep'teki Suriyeli Mülteci Ailelerin Görünmeyen Baş Etme Pratikleri: Gayri Resmi Ağlar ve Sosyal Hizmetlerin Sınırları

Creative Commons License

İncetahtacı N., Karataş K.

Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, cilt.18, sa.01, ss.236-253, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Gaziantep kent merkezinde yaşayan Suriyeli mülteci ailelerin karşılaştıkları sosyal sorunları ve bu sorunlarla baş etme stratejilerini sosyal hizmet perspektifinden analiz etmektir. Tasarım/Yöntem: Nitel araştırma deseninde kurgulanan çalışmada, farklı sosyoekonomik ve demografik özelliklere sahip 24 Suriyeli aile ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Araştırma sonucunda, mülteci ailelerin yoksulluk, sosyal dışlanma ve hizmetlere erişim sorunları karşısında pasif kalmayıp enformel dayanışma ağlarını ve aile içi dinamiklerini kullanarak çok katmanlı baş etme stratejileri geliştirdikleri saptanmıştır. Kadın ve çocuk emeğinin kullanılması, sosyal sermayenin dönüştürülmesi ve aile içi rollerin yeniden yapılandırılmasının hayatta kalma sürecinde temel araçlar olduğu; ancak kurumsal hizmetlerin yetersizliğinin kırılganlığı derinleştirdiği belirlenmiştir. Sınırlılıklar: Araştırmanın nitel bir desenle yürütülmesi ve örneklemin Gaziantep kent merkezi ile sınırlı 24 aileden oluşması, bulguların genellenebilirliği açısından temel sınırlılığı oluşturmaktadır. Özgünlük/Değer: Mülteci aileleri yalnızca mağduriyet odaklı bir yaklaşımla ele almak yerine, geliştirdikleri aktif baş etme pratikleri ve sosyal sermaye dönüşümleri üzerinden incelemesi; hak temelli sosyal hizmet politikalarının güçlendirilmesine yönelik yerel ve mikro düzeyde veriler sunması araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır.
Purpose: This study aims to analyze the social problems encountered by Syrian refugee families living in the city center of Gaziantep and their coping strategies from a social work perspective. Design/Methodology: Designed as a qualitative study, the research involved semi-structured, in-depth interviews with 24 Syrian families representing diverse socioeconomic and demographic characteristics. The data obtained were analyzed using thematic analysis. Findings: The findings indicate that refugee families do not remain passive in the face of poverty, social exclusion, and difficulties in accessing services. Instead, they develop multilayered coping strategies by mobilizing informal solidarity networks and intra-family dynamics. The use of women’s and children’s labor, the transformation of social capital, and the restructuring of intra-family roles were identified as key mechanisms in the process of survival. However, the findings also reveal that inadequate institutional services deepen the vulnerabilities experienced by refugee families. Limitations: The primary limitations of the study are its qualitative research design and its sample, which is restricted to 24 families residing in the city center of Gaziantep, thereby limiting the generalizability of the findings. Originality/Value: The originality of this study lies in examining refugee families not solely through a victim-centered perspective but also in terms of their active coping practices and transformations of social capital. By doing so, the study provides local- and micro-level insights that can contribute to the development and strengthening of rights-based social work policies.