Research Information System
Uluslararası Katılımlı 74. Türkiye Jeoloji Kurultayı , Ankara, Turkey, 11 - 15 April 2022, pp.319, (Summary Text)
The geological formation of the İnönü Cave located southeast of the Black Sea Ereğli district in the village of Alacabuk and the findings from the Chalcolithic age make this cave unique. It is seen that the cave, located on the edge of a wide-spread basalt-basaltic andesite lava flow (Cambu Formation) belonging to the Early Cretaceous Period, was formed by the intersection of more than one lava tubes. The volcanic cave consists of a large room with a width of 25 m and a height of 10 m and two volcanic tubes connected into this room. One of the most distinctive features of the volcanic cave is the contraction crack traces on the chamber ceiling. The lava lining observed in one of the lava tubes, the vertical cracks along the wall, and the observation of columnar joints in the cave's opening are important features expressing the volcanic origin. Another important finding is the steatite (talc) beads found at level V of the Chalcolithic (4250-3950 BC) age of the volcanic cave. The intact ones from approximately 3 mm-diameter beads were examined with SEM-EDS, and the few broken ones with a polarized microscope. In the thin sections, talc mineral is observable in the inner part of the bead. In the outer part, there is another layer covering the bead. As a result of SEM-EDS analysis of the inner and outer parts of the bead, it could be determined that they are formed by mostly enstatite minerals and fewer copper particles. It has been found that the inner and outer surfaces are produced using the searing flame in workshops at high temperatures that can reach approximately 1000 ˚C. Steatite beads are associated with similar beads found in archaeological sites in Anatolia from the same period. It provides vital information to comment on significant archaeological facts such as possible raw material sources, the location of the manufacturing center, and ancient trade routes. Keywords: Volcanic cave, Lava tube, Steatite bead, Bead production
Karadeniz Ereğli ilçesinin güneydoğusunda Alacabük köyünde bulunan İnönü Mağarasını hem jeolojik oluşumu hem de kalkolitik çağ kalan bulgular bu mağarayı eşsiz kılmaktadır. Erken Kretase dönemine ait geniş yayılımlı bazalt-bazaltik andezit lav akıntısının (Cambu Formasyonu) kenarında bulunan mağaranın, birden fazla lav tüpünün bir alandan kesişmesi ile oluştuğu görülmektedir. Volkanik mağara, 25 m genişliğinde ve 10 m yüksekliğinde büyük oda ve bu odaya açılan 2 volkanik tüpten oluşmaktadır. Volkanik mağaranın en belirgin özelliklerinden biri büyük odanın tavanında bulunan soğuma eklem çatlağı izlerinin gözlenmesidir. Lav tüplerinden birinde gözlenen lav sıvamaları (lining) ve duvar boyunca bulunan düşey çatlaklar, mağaranın açıklığında bulunan soğuma eklemlerinin gözlenmesi volkanik kökeni ifade eden önemli özelliklerdir. Volkanik mağaranın Kalkolitik (M.Ö. 4250-3950) çağ ait V. seviyede bulunan steatit (talk) boncukların yapımı diğer önemli bir bulgudur. Yaklaşık üç mm çapındaki boncuklardan sağlam olanları SEM-EDS, birkaç parça kırık olanları ise polarize mikroskop altında incelenmiştir. İncekesit görüntülerinde boncuğun iç kısmının genellikle talk minerali gözlenmektedir. Dış kısmında ise boncuğu kaplayan bir tabakanın varlığı görülmektedir. Boncuğun içini ve dışını kaplayan kısımda yapılan SEM-EDS analizi sonucunda enstatit mineralleri ve az miktarda bakır tanelerinden oluştuğu gözlenmiştir. Boncukların iç ve dış yüzeyi yaklaşık 1000 ˚C sıcaklığa ulaşabilen atölyelerde yüksek ateş kullanılarak üretildiği anlaşılmaktadır. Steatit boncuklar, Anadolu’da aynı dönemde bulunan arkeolojik alanlardaki benzer boncuklar ile ilişkilendirilerek olası ham madde kaynağı, imalat merkezinin yeri, eski ticaret yolları gibi önemli arkeolojik unsurlar hakkında yorum yapılabilmesi için önemli bilgiler vermektedir. Anahtar Kelimeler: Volkanik mağara, Lav tüpü, Steatit boncuk, Boncuk üretimi