Fikri Mülkiyet Hukuku ile İcra İflas Hukuku Perspektifinden NFT’lere İlişkin İnsterdisipliner Bir Değerlendirme


Bal N., Gözübüyük B.

Uluslararası Necmettin Erbakan Hukuk Kongresi, Konya, Turkey, 1 - 03 June 2023, pp.316-333

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Konya
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.316-333
  • Hacettepe University Affiliated: Yes

Abstract

Teknolojik gelişmeler neticesinde günümüzde önem kazanan ve kendisine yüksek değerler atfedilen kripto varlıklar içerisinde NFT’ler, özel bir konuma sahiptir. Zira NFT’lerin gayri misli özellikte olmaları; onları eşsiz yapmaktadır. Keza NFT’ler fikri mülkiyet hukuku ile de yakından ilişkilidir. Özellikle mevcut fikir ve sanat eserlerinin NFT hâline getirilerek çeşitli satış platformları üzerinden satışlarının yapılması, NFT’lerin hukuki niteliğinin belirlenmesi ve fikir ve sanat eseri vasfına sahip olup olmadıklarının değerlendirilmesini önemli kılmaktadır. Bir fikri ürünün eser olarak nitelendirilebilmesi için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda öngörülen eser kategorilerinden birine dahil olması ve sahibinin hususiyetini taşıması gerekmektedir. Fikir ve sanat eserlerinin NFT haline dönüştürülmesi “minting” adı verilen teknik bir süreç sonunda gerçekleşmektedir. Mintleme işleminin teknik bir işlem olması nedeniyle NFT’lerin eser niteliği taşımadıkları öğretide genel olarak kabul edilmektedir. Bununla beraber, istisnai olarak akıllı sözleşme koduyla oluşturulan fikri ürünlerin eser niteliği taşıma ihtimalleri bulunmaktadır. Şu hâlde, NFT’lerin hukukî niteliği, fikrî mülkiyet hukuku bağlamında maddi hukuk açısından önem arz etmektedir. Dahası, NFT’lerin kripto varlıklar içerisindeki bu özellikli yapısı, cebrî icra hukuku kapsamında da değerlendirilmeye muhtaç sonuçlar doğurmaktadır. Kripto varlıkların ve özellikle fikrî mülkiyet hukuku ilişkisi de dikkate alındığında NFT’lerin, eşsiz, gayri maddi nitelikleri ile bir merkeze bağlı olmamaları gibi özellikleri; cebrî takibe  konu edilmeleri, haciz ve paraya çevirme gibi cebrî icra işlemleri bağlamında tâbi olacakları rejimin tespit edilmesi ve değerlendirilmesini önemli kılmaktadır. Nitekim Türk hukukunda, konu oldukça yeni olup öğretide yeterince ele alınmamış ve uygulamada ortaya çıkan sorunlara yeterli düzeyde çözümler üretilememiştir. Bu amaç ve itibarla, çalışmada, önce NFT ve onunla ilişkili teknik kavramlar hakkında bilgi verilecek, sonrasında NFT’lerin FSEK kapsamında eser olup olmadıkları çeşitli ihtimaller dâhilinde değerlendirilecek, son olarak da NFT’lerin icra ve iflâs hukuku çerçevesinde cebrî icra takibine konu edilmesi, haczi ve paraya çevrilmesi konuları, yabancı literatür ve uygulama örnekleri de değerlendirilerek ele alınacaktır.