CBS tabanlı sayım alanlarının oluşturulması: Türkiye için bir deneme ve Amerika Birleşik Devletleri’nden seçilmiş örnekler
Coğrafi Bilimler Dergisi, cilt.24, sa.1, ss.214-238, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.33688/aucbd.1805466
- Dergi Adı: Coğrafi Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.214-238
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Hacettepe Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Türkiye’de Sayım Alanlarının (SA) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı tanımlanmasına yönelik bir yaklaşım önermektedir. Çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’den olmak üzere dört veri seti üzerinde uygulama yapılmış; girdi değişkenlerinin dağılım özellikleri ile mekânsal bitişiklik kısıtlarının alan oluşturma performansını nasıl etkilediği incelenmiştir. Uluslararası uygulamalar, Türkiye’nin konumunu bağlamlandırmak ve iyi uygulamaların benimsenmesine yönelik çıkarımlar üretmek amacıyla gözden geçirilmiştir. Uygulamada; farklı eşik değerler, bitişiklik kuralları ve gelişmiş parametre ayarları altında, coğrafi olarak bütüncül, sahada uygulanabilir ve istatistiksel açıdan dengeli sayım alanları oluşturulması hedeflenmiştir. Bulgular, CBS tabanlı alan tanımlamanın sınırları net, maliyet etkin ve daha yönetilebilir alanlar oluşturmayı destekleyebileceğini göstermektedir. Çalışma, SA sistemlerinin güçlendirilmesinin yalnızca teknik bir süreç olmadığını; ulusal istatistik operasyonlarının verimliliği ve kalitesi açısından stratejik bir yatırım olduğunu ortaya koymaktadır.
This study proposes a Geographic Information System (GIS)-based approach to delineate Enumeration Areas (EAs) in Türkiye. Analyses were conducted on four datasets from the United States and Türkiye to examine how the distributional properties of input variables and spatial contiguity constraints influence the performance of zone creation. International practices are reviewed to contextualize Türkiye’s position and to derive lessons for best-practice adoption. The workflow tests alternative threshold values, contiguity rules, and advanced parameter settings to produce EAs that are geographically coherent, operationally workable, and statistically balanced. The findings indicate that GIS-based delineation can support the creation of clearly bounded, cost-effective, and more manageable areas. The study concludes that strengthening EA systems is not merely a technical exercise but a strategic investment in the efficiency and quality of national statistical operations