Organisation Of The Narration And The Rhetoric Schema Aspect In Deli Dumrul


Creative Commons License

Yazici N.

MILLI FOLKLOR, ss.87-99, 2013 (AHCI İndekslerine Giren Dergi) identifier identifier

  • Basım Tarihi: 2013
  • Dergi Adı: MILLI FOLKLOR
  • Sayfa Sayıları: ss.87-99

Özet

Anlatı türü metinler, yalnızca dilbilim ve edebiyat alanında değil, pek çok bilim dalının ilgi alanı

içinde (toplumbilim, ruhbilim, felsefe, antropoloji vs.) araştırmalara konu olmuştur. Bu farklı alanlar

kendi alanlarına özgü çalışmalarda, özellikle anlatı çözümlemesinin sağladığı verilerden yararlanmışlardır.

Bu geniş uygulama alanı, anlatıların yapısını incelemeyi amaçlayan pek çok sayıda kuramın ve

terminolojinin gelişmesine neden olmuştur. F. de Saussure’un dil çalışmalarına getirdiği yeniliğin bir

uzantısı olarak yapısalcılıkla birlikte kendini yeni bir disiplin olarak tanımlayan anlatıbilim, tümceüstü

dil çalışmalarına yönelmeyle önem ve değer kazanan metindilbilim, anlatı türü metinler üzerine

önemli kuramsal yaklaşımlar ortaya koymuştur. Metindilbilim, metinlerin üretilme ve alımlanmasındaki

düzenlilikler saptanmaya çalışırken; dilin biçimsel özelliklerini açıklamaktan çok, işlevlerine,

yani kullanım amaçlarını saptamaya yönelerek, sözlü ve yazılı metinlerin dilbilgisel ve anlamsal yapılarını

ve bu yolla metinlerin iletişimsel boyutunu ele almaktadır. Türk edebiyatının ve kültürünün

en önemli, temel metinlerinden Dede Korkut kitabı kültürel, sosyolojik, folklorik, tarihsel, vb. pek çok

yönüyle araştırmalara konu olmuş ve olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, dilbilim alanının kuramsal

yaklaşımları çerçevesinde Dede Korkut’ta yer alan Deli Dumrul anlatısının retorik şemasının

görünümünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Retorik şema, anlatı metinlerinin yapısal niteliğini, bu

yapıların işlevsel özellikleri açısından tanımlamayı içerir ve sözlü anlatıların yapısal niteliği W. Labov

(1972) tarafından tanımlanmıştır.

Narrative texts have been the subject of research not only for linguistics and literature but also

for numerous fields such as sociology, psychology, philosophy and anthropology. The said disciplines

have made use of data produced especially by narrative studies in their own fields of research. This

wide application has resulted in the introduction of many theories and terminology aiming at studying

structure of narrative texts. Stylistics, emerging as a new discipline and a part of innovation introduced

by Saussure into linguistics, and textlinguistics, promoted as a result of studies conducted in

extra-sentential field, have suggested significant approaches on narrative texts. Textlinguistics tries

to determine regularities in the production and interpretation of texts and focuses on functions, that is

uses but not formal characteristics of a language, thus dealing with communicative features through

syntactic and semantics studies. Book of Dede Korkut, one of the fundamental texts of Turkish literature

and culture, has been the subject of countless sociological, historical and folkloric studies. This

study aims at dealing with rhetorical schemata of a text called ‘The Story of Deli Dumrul’ of the Book

of Dede Korkut within the scope of linguistics theories. Rhetoric schema determine structural features

of narrative texts in terms of their functional characteristics. W. Labov (1972) determined structural

features of verbal narrations.