Myrtus communis L. Üzerine Farmasötik Botanik Araştırmalar
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: İffet İrem Çankaya
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Myrtaceae familyasının bir üyesi olan Myrtus communis L. ülkemizde doğal olarak yetişen, herdem yeşil bir bitkidir. Halk arasında dahilen stres yönetiminde, yara iyileştirici ve kolesterol düşürücü olarak, diyabet, diyare ve kabızlık tedavisinde kullanımı mevcuttur. Bu tez çalışmasında M. communis yaprak ekstreleri, fraksiyonları ve kromatografik yöntemlerle izole edilmiş saf bileşiklerin Parkinson patolojisinde önemli yeri bulunan oksidatif stres, enflamasyon ve α-sinüklein fibril proteini üzerine etkileri in vitro testler ile araştırılmıştır. Bu kapsamında M. communis, anatomik ve morfolojik olarak incelenmiş ve farmakope analizleri yapılarak bitkinin farmakope monografı için referans kaynak oluşturulmuştur. Bitki içeriğindeki sekonder metabolit grupları, genel teşhis reaksiyonları ile kalitatif olarak belirlenmiş ve kantitatif olarak madde miktar tayinleri yapılmıştır. Bitki yapraklarının %80'lik EtOH ekstraksiyonundan çeşitli kromatografik yöntemlerle izole edilmiş altı adet saf bileşik 1D NMR ve HR-ESI-MS yöntemleriyle tayin edilmiştir. Mirsitrin (MC-02), kersitrin (MC-05) olmak üzere iki flavonoit, ursolik asit (MC-09), korosolik asit (MC-11) ve asiatik asit (MC-18) olmak üzere üç triterpen ve floroglusinol yapısında gallomirtukommulon C (MC-04) saf bileşikleri izole edilmiştir. Bitkinin %80'lik EtOH ve sulu ekstresi, %80'lik EtOH'tan kromatografik yöntemlerle elde edilmiş alt fraksiyonları üzerinde in vitro ABTS, CUPRAC, DPPH, FRAP ve NO olmak üzere beş farklı antioksidan aktivite testi; in vitro elastaz, kolajenaz ve tirozinaz olmak üzere üç farklı enzim inhibisyon testi uygulanmıştır. Bütün numuneler antioksidan özellik göstermekle beraber en yüksek antioksidan aktivitenin ekstreler düzeyinde olduğu anlaşılmıştır. Numunelerin elastaz enzimini inhibe etmediği anlaşılmıştır. Kolajenaz enzim inhibisyonu testi sonuçlarına bakıldığından en yüksek aktiviteyi bitkinin sulu ekstresi göstermiştir. Tirozinaz enzim inhibisyon testinin sonuçlarında en yüksek aktivite bitkinin %80'lik EtOH ekstresinde görülmüştür. Bitkiden izole edilmiş saf bileşiklerin, bitki ekstreleri ve kromatografik yöntemlerle elde edilmiş alt fraksiyonlarda bulunan yüzde içerikleri metabolomiks yöntemlerle analiz edilmiştir. Metabolomiks analizi sonucunda kromatografik yöntemler ve izolasyonun devamı için uygun en uygun ekstre ve alt fraksiyonların seçildiği desteklenmiştir. Western blot yöntemiyle ekstre ve alt fraksiyonların düşük ve yüksek moleküler ağırlıklı α-sinüklein fibrilleri üzerine etkileri analiz edilmiştir. MCE-Fr.E kodlu fraksiyonun düşük moleküler ağırlıklı α-sinüklein fibrillerinin azalmasında en etkili numune olduğu tespit edilmiştir. İzole edilmiş saf bileşiklerin in silico moleküler kenetleme metoduyla Parkinson patolojisinde bulunan α-sinüklein üzerinde etkisi analiz edilmiştir. Bunun sonucunda α-sinüklein üzerinde en etkili bileşiğin korosolik asit olduğu görülmüştür (MC-11). Son olarak bitkinin %80'lik EtOH ve sulu ekstresinin, etanol ekstresinden kromatografik yöntemlerle elde edilmiş alt fraksiyonlarının ve saf bileşiklerin, SH-SY5Y hücre hattında hücre canlılığı üzerine etkileri araştırılmıştır. Gallomirtukommulon C'nin (MC-04) IC50 değerinin en yüksek olduğu görülmüştür.