Emine Gül: Farklı İki Lagün Sisteminde (Samsun, Gıcı ve Karacabey, Dalyan ) Fizikokimyasal Parametrelere Bağlı Olarak Zooplankton Biyokütle Değişiminin İncelenmesi

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Nuray Akbulut

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Farklı ekolojik özelliklere sahip 2 alanda gerçekleştirilen tez çalışması kapsamında, farklı tuzluluk içeriğine sahip olan Susurluk Havzası (Kocaçay Deltası) içerisinde yer alan Dalyan lagünü ile Samsun İli’nde bulunan Gıcı Gölü’nün fizikokimyasal parametrelere bağlı olarak tür komposizyonu ve biyokütledeki farklılığının belirlenmesi, mevsimsel ve örnekleme istasyonlarına bağlı olarak değişimin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda yapılan karşılaştırmalı çalışmada, farklı coğrafik alanlarda bulunan göller arasında zooplankton komünitesi üzerinde zooplankton biyokütlesinin çevresel faktörlerden özellikle tuzluluk ve sıcaklık gibi faktörlerden ne şekilde ve nasıl etkilendiği incelenerek, genel hatlarıyla belirtilmeye çalışılmıştır.

Çalışma yapılan tarihler içerisinde, Gıcı Gölü’nde türlerin 2 tanesinin Copepoda (1’i cins düzeyinde), 5 tanesinin Cladocera (1’i cins düzeyinde) ve 38 tanesinin Rotifera grubundan (1’i cins düzeyinde) olmak üzere toplam 45 takson tespit edilmiştir. Dalyan Lagünü’nde ise 4’ü Copepoda (3’ü cins düzeyinde), Rotifera grubuna ait 15 tür olmak üzere toplam 19 takson tespit edilmiştir.

Gıcı Gölü’nde Rotifera en dominant grup olurken, bunu sırasıyla Copepoda ve Cladocera grupları izlemiştir. Zooplanktonun sayısal olarak %90,3’ü Rotifera, %0,3’ü Cladocera, %2,1’i Copepoda, %3,9 Kopepodit ve %3,3’ünün ise naupliusa ait bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Dalyan Lagünü’nde toplam sayısal verilere göre komünitenin %11,4’ünün Rotifera, %2,8’inin Copepoda, %12,9’unun Kopepodit ve %72,9’unun naupliusa ait bireylerden meydana geldiği tespit edilmiştir.

Tez çalışması kapsamında örnekleme tarihleri içerisinde Gıcı Gölü’nde istasyonlar içerisinde toplam biyokütleye en yüksek katkı sağlayan tür Brachionus calyciflorus iken, en düşük biyokütle değeri ise 0,01 µg ve %0,08 ile Syncaeta oblonga olmuştur. Gıcı Gölü’nde µg/L bakımından ortalama biyokütle verilerine göre, en yüksek değere Eylül (2017) ayında, 1218,84 µg/L (%23,84) ve en düşük değer Mart ayında ve 22,6 µg/L (%0,09) olarak tespit edilmiştir.

Dalyan Lagünü’nde ortalama biyokütle değerlerine göre Copepoda grubundan Diaptomus sp. cinsi 7,96 µg ağırlık değeri ile toplam biyokütleye en yüksek katkıyı sağladığı tespit edilmiştir. Rotifera grubunda Keratella cochlearis ise, 0,09 µg ağırlık ile biyokütle bakımından en düşük değer olarak kaydedilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Gıcı Gölü’nde Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Filinia terminalis, Keratella cochlearis ve Trichocerca longiseta türlerinin; Dalyan Lagünü’nde ise kopepodit ve nauplius bireyleri biyokütle değişimi açısından mevsimsel anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Hem Gıcı Gölü hem de Dalyan Lagünü’nde elde edilen bulgular sonucunda, toplam biyomasın (µg) sıcaklık, tuzluluk, doymuş oksijen ve pH ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

Gıcı Gölü’nde zooplanktonik organizmaların tür çeşitliliği 2,26 ve 0,32 ile arasında değişmiştir. Dalyan Lagünü’nde ise ortalama tür çeşitliliği 1,16 ve 0,44 arasında bulunmuştur. İki lagün sisteminde de örnekleme tarihleri içerisinde ortalama değerlerin 2,5’un altında olması, komünite içerisinde bazı türlerin baskın olduğunu ifade etmektedir. Gıcı Gölü’nde ortalama Pielou düzenlilik değerinin 0,85 ve 0,14 arasında; Dalyan Gölü’nde ise 0,49 ve 0,21 arasında hesaplanmıştır. Bu parametreye ait sonuçlar, komünite içerisinde türlerin eşit dağılmadığını göstermiştir.