The Contribution of Rapport between Interviewer and Respondent on Interview Quality from Non-Sampling Error Perspective: Evidence from 2014 Research on Domestic Violence against Women in Turkey

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Nüfus Etütleri Enstitüsü, Sosyal Araştırma Yöntemleri A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Ahmet Sinan Türkyılmaz

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Bu tez, görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki uyum ile görüşme kalitesini tanımlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki uyumun görüşme kalitesine olan etkisinin incelenmesi de tezin temel amaçları arasındadır. Alt amaçlar ise görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki uyum ve görüşme kalitesinin düzeylerini belirlemek, yüksek görüşme uyumu ile tamamlanan kadın görüşmeleri arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak ve görüşmeci özelliklerinin görüşme kalitesi üzerindeki etkisini incelemektir. Nicel bir bakış açısı benimsenerek, karmaşık yapılı ölçüm modelleri tez kapsamında kullanılmıştır.

Bu tezde veri kaynağı olarak 2014 yılında gerçekleştirilen ve bir hanehalkı örneklem araştırması olan Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması’nın veri seti kullanılmıştır. Ülke temsiliyeti olan ve yüz yüze görüşmelerle tamamlanan hane halkı araştırması, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü ve Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı-Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü işbirliğiyle yürütülmüştür.Araştırmanın kadın veri seti ile ayrıca oluşturulan Saha Personeli veri seti birleştirilerek istatistiksel analizlerde kullanılmıştır. Tezin ilk aşamasında, görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki uyum ve görüşme kalitesi kavramları çeşitli modeller yardımıyla ölçülmüştür. Bu yapıları ölçmek için kurulan tüm alt modellerin sonuçları incelenmiş, ayrıca uyumun görüşme kalitesi üzerine etkisi yapısal eşitlik modellemesi tekniğiyle araştırılmıştır. Sonuç bölümünün ikinci aşamasında ise seçilen bazı özelliklere göre yüksek uyumla tamamlanan kadın görüşmeleri arasındaki farklılıklar, anlamlılık düzeyleri temel alınarak ortaya çıkarılmıştır. Son olarak, görüşmeci özelliklerinin görüşme kalitesine üzerine etkisi diğer değişkenlerin kontrolü altında incelenerek, yüksek kaliteli görüşme olasılığı üzerinde etkili olan görüşmeci özellikleri bulunmuştur.

Görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki uyum ile görüşme kalitesinin tanımlanması, sosyal araştırmalarda doğrudan ölçülmesi mümkün olmayan kavramların ölçülmesi açısından yararlı olmuştur. Çalışmanın bulguları, görüşmelerin sıklığı ve zamanlaması, görüşmeci ve cevaplayıcı arasındaki benzerlik ve dinamik görüşme faktörlerinin uyum üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, görüşmeci iş yükü, cevaplayıcı yükü ve cevap kalitesi de görüşme kalitesi üzerinde olumsuz yönde etkili faktörler olarak bulunmuştur. Uyum ve görüşme kalitesini tanımlayan faktörler ile uyumun görüşme kalitesine etkisi görüşmeci seçimi, iş yükü dağılımı, eğitim ve saha yönetimi ile motivasyonunun önemini ortaya çıkarmıştır.