Kardiyopulmoner bypas sonrası gelişen akut böbrek yetmezliğinin erken tanısı için omiks yaklaşımlar ve elektroanalitik çalışmalar
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Analitik Kimya A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Emirhan Nemutlu
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Kardiyopulmoner baypas işlemine maruz
kalan hastalarda kanın kalp-akciğer makinası devreleriyle temas etmesi sonucu
görülen akut böbrek yetmezliği (ABY) gelişebilir. ABY tanısı için serum kreatinin
düzeyine bakılır, fakat serum kreatinin düzeyi hastanın yaşına, kilosuna, kas kitlesine
ve hidrasyon durumuna göre değişkenlik gösterebilir. Ayrıca serum kreatinin düzeyi
renal fonksiyonlarda %50 azalma olmadan tespit edilemeyebilir. Bu durum ABY
tanısının gecikmesine ve gerekli tedavinin başlamasında gecikmelere neden
olmaktadır. Kreatinin yerini alabilecek yeni biyobelirteçler hastalığın erken tanısını
kolaylaştırabilir. Bu amaçla tez çalışmasında, gaz kromatografisi-kütle spektrometresi
ile hedeflenmemiş metabolomik analizler gerçekleştirilmiştir. Baypas sonrasında
ABY gelişen (hasta) (n=9) ve ABY gelişmeyen (kontrol) (n=96) kişilerin plazma
metabolomik profilleri baypas öncesi ve sonraki 0.5, 4, 12 ve 24. saatlerde
karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda 222 tane bilinen, 1076 tane bilinmeyen metabolit
tespit edilmiştir. Sistein, fumarik asit, galakturonik asit, glukonik asit, hippürik asit,
hipoksantin (HXA), malonik asit, metiyonin, fenilasetaldehit, treonin ve ürik asit (UA)
miktarlarının hasta grubunda anlamlı olarak değiştiği görülmüştür. Biyobelirteç adayı
olarak bulunan metabolitler için hedeflenmiş çalışmaların yapılması önem arz
etmektedir. Tezin ikinci aşamasında, ABY'nin erken tanısında kullanılabilecek,
anlamlı olarak değişen UA, HXA ve aynı yolakta yer alan ksantin (XA)’nın plazma
örneklerinden analizi için elektroanalitik yöntem geliştirilmiştir. İndirgenmiş grafen
oksit ile modifiye camsı karbon elektrot sensör olarak kullanılmıştır. Geliştirilen
yöntem optimize edildikten sonra validasyon çalışması yapılmıştır. UA, XA ve HXA
için LLOQ değerleri sırası ile 0.12 µM, 0.13 µM ve 0.43 µM’dir. Analizler sonucunda
UA ve HXA hasta ve kontrol grubundaki kişilerde anlamlı değiştiği görülmüştür.